تفسير قرآن ناطق - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٦٧
( ٥٧ )
.شُهَداء عَلى خَلْقِهِ وَ أعْلامَا لِعِبادِهِ وَ مَنارا فى بِلادِهِ وَ أدِلّاَء على صِرَاطِهِ .
.و گواهانى براى آفريدگانش ، و نشانه هايى براى بندگانش ، و مشعل هايى در سرزمين هايش ، و راه نمايانى بر راهش ...
توضيح واژه ها
شُهَداء : جمع «شهيد» ، به معناى حاضر ، گواه . [١] أعلام : جمع «عَلَم» ، به معناى نشانه هاى روشن ، پرچم . [٢] «منار» : جمع «مَنارة» ، به معناى ستون ، مشعل ، نشانه راه ، نشانه روشن ، عَلَم . [٣] أدلّاء : جمع «دليل» ، به معناى برهان ، راه نما . [٤]
شرح
پيشوايان معصوم عليهم السلام ، شاهدان بر خلق خدا هستند . عبارات ياد شده ، در كِنار عبارت هايى كه امام را به عنوان نشانه ، راه نما و دليل مى شناسانند ، نيازمند تأمّل هستند ؛ زيرا از يك سو ، امام ، راه نمايى و هدايت خلق را برعهده دارد ، و از ديگر سو ، بر اعمال آنان ، آگاه است و در نزد خداوند ، گواهى مى دهد . بنا بر اين ، سركشان ، هيچ گونه بهانه اى ندارند ؛ زيرا همو كه مردم را با روش هاى گونه گون ، هدايت مى كند ، شاهدِ معتبرِ بارگاه الهى نيز خواهد بود و سخن او در نزد خداوند ، پذيرفته است .
[١] لسان العرب ، ج ٣ ، ص ٢٣٩ .[٢] «يقال لما يبنى فى جوادّ الطريق من المنازل يستدل بها على الطريق : أعلام» (لسان العرب ، ج ١٢ ، ص ٤٩) .[٣] «المنار : جمع منارة ، و هى العلامة تجعل بين الحدّين» (لسان العرب ، ج ٥ ، ص ٢٤١) . «عَلَم الطريق» (همان جا) . «العَلَم و ما يوضع بين الشيئين من الحدود» (همان جا) .[٤] «الدليل : ما يستدلّ به» (لسان العرب ، ج ١١ ، ص ٢٤٨) . «الدالّ» (همان جا) .