تفسير قرآن ناطق - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٢٤
تفسير «القوّامون»
واژه «القوّامون» در «القوّامون بأمره ؛ بر پا دارندگان امر خداوند» ، جمع «قوّام» ، صيغه مبالغه به معناى قيام كنندگان و بر پا دارندگان است . يكى از ويژگى هاى امامان عليهم السلام ، قيام كردن براى امر خداوند است . امر خداوند در اين جا ، يا تمام اوامر الهى است و امام ، همه دستورهاى خداوند را بر پا مى دارد ، و يا آن كه مراد از امر الهى در اين جا ، همان امامت است كه به وسيله اهل بيت عليهم السلام بر پا داشته شده است . همچنين در متون دينى ، امامان عليهم السلام بر پا دارندگان حقوق الهى و دين خداوند هستند . در روايت است كه امام باقر عليه السلام به ابو حمزه ثُمالى فرمود : إنَّما هُمُ الأئِمَّةُ وَ القَوّامُونَ بِدِينِ اللّه ِ . [١] جز اين نيست كه ايشان ، امامان و بر پا دارندگان دين خدايند . در تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السلام ، امامان شيعه ، بر پا دارندگان حقوق الهى معرّفى شده اند : إنَّهُمْ أفْضَلُ خِيَرَةِ اللّه ِ وَ القُوّامُ بِحُقُوقِ اللّه ِ . [٢] ايشان ، برترين برگزيدگان خدا و بر پا دارندگان حقوق خداوندند. به هر روى ، در اين عبارت ، امر خداوند ، مى تواند امرى فراگير باشد و همه اوامر الهى را در بر گيرد و يا آن كه تنها امر امامت باشد كه يكى از اوامر الهى است .
تفسير «العاملون»
واژه «عاملون» در «العامِلُونَ بِإرادَتِهِ ؛ عمل كنندگان به اراده او» ، جمع «عامل» ، به معناى عمل كننده است . [٣]
[١] . الغيبة ، نعمانى ، ص ٨٧ ، ح ١٧ .[٢] . التفسير المنسوب إلى الإمام العسكرى عليه السلام ، ص ٣٦٤ ، ح ٢٥٣ .[٣] در زبان عربى «فعل» و «عمل» ، هر دو به معناى «كار كردن» هستند ؛ ولى عمل به كارى مى گويند كه همراه با قصد باشد ، بر خلاف فعل كه هر نوع كارى ، خواه همراه با قصد و يا بدون آن را در بر مى گيرد .