تفسير قرآن ناطق - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٥٤
( ١٨ )
.وَ مَصابيحِ الدُّجى .
.و چراغ تاريكى ها ...
توضيح واژه ها
مَصابيح : جمع «مصباح» ، به معناى چراغ ، چراغدان . [١] الدُّجى : جمع «دُجيّه» ، سياهى شبِ ابرى كه ماه و ستاره اى در آن ديده نشود ؛تاريكى ، تيرگى . [٢]
شرح
مصابيح ، استعاره اى است كه براى امامان عليهم السلام به كار رفته است و آنان را به چراغ هايى تشبيه كرده كه تاريكى ها را مى زُدايند و روشنى بر مى افروزند . چراغ ، در تاريكى به كار مى رود و به هر ميزان كه تيرگى گسترده تر باشد ، نورى قوى تر لازم است ، و هر اندازه آن نور ، پُر فروغ تر باشد ، زيان هاى سياهى ، مانند : ترس ، نادانى ، انتخاب ناآگاهانه و ... كمتر خواهد بود . امام ، نورى است كه به منبع نورانيتِ خدا ، متّصل است و بدترين نوع تاريكى ، يعنى نادانى را برطرف مى كند ؛ زيرا تمام شايستگى ها به دانش باز مى گردند و ريشه همه شرارت ها نادانى است : العِلْمُ أصْلُ كُلِّ خَيْرٍ ، الجَهلُ أصْلُ كُلِّ شَرٍّ . [٣] دانايى ، ريشه هر خوبى و نادانى ، ريشه هر بدى است .
[١] «المصباح : السِّراج وهو قرط الَّذى تراه فى القنديل و غيره ... و المصابيح الأقداح الَّتى يُصْطبح بها» (لسان العرب ، ج ٢ ، ص ٥٠٦) .[٢] «الدُجىّ : سواد اللّيل مَعَ غيم و أن لا ترى نجما و لا قمرا ... الظلمة واحدتها دجيّة» (لسان العرب ، ج ١٤ ، ص ٢٥٠) .[٣] غرر الحكم ، ح ٨١٨ و ٨١٩ ؛ ميزان الحكمة ، ج ٨ ، ص ٣٩٣٢ ، ح ١٣٦٧٢ .