ميزان الحكمه - المحمدي الري شهري، الشيخ محمد - الصفحة ٥٣٨
٢٢٧٨٩.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : مَن تَولّى أمرا مِن اُمورِ النّاسِ ، فعَدَلَ ، و فَتَحَ بابَهُ ، و رَفَعَ سِترَهُ ، و نَظَرَ في اُمورِ النّاسِ ، كانَ حَقّا علَى اللّه ِ أن يُؤمِنَ رَوعَتَهُ يَومَ القِيامَةِ و يُدخِلَهُ الجَنَّةَ . [١]
٢٢٧٩٠.عنه عليه السلام : أيُّما مُؤمنٍ كانَ بَينَهُ و بَينَ مُؤمنٍ حِجابٌ ، ضَرَبَ اللّه ُ بَينَهُ و بَينَ الجَنَّةِ سَبعينَ ألفَ سُورٍ ، ما بَينَ السُّورِ إلَى السُّور مَسِيرَةُ ألفِ عامٍ . [٢]
(انظر) عنوان ١٣٢ «الحاجة».
٤١٦٦
وُجوبُ تَفَقُّدِ أمرِ الخَراجِ
٢٢٧٩١.الإمامُ عليٌّ عليه السلام ـ مِن كِتابِهِ للأشتَرِ لَمّا وَلاّهُ مِصرَ ـ: و تَفَقَّدْ أمرَ الخَراجِ بِما يُصلِحُ أهلَهُ؛ فإنَّ في صَلاحِهِ و صَلاحِهِم صَلاحا لِمَن سِواهُم ، و لا صَلاحَ لِمَن سِواهُم إلاّ بِهِم ؛ لأنَّ النّاسَ كُلَّهُم عِيالٌ علَى الخَراجِ و أهلِهِ . و لْيَكُن نَظَرُكَ في عِمارَةِ الأرضِ أبلَغَ مِن نَظَرِكَ في استِجلابِ الخَراجِ ؛ لأنَّ ذلكَ لا يُدرَكُ إلاّ بِالعِمارَةِ ، و مَن طَلَبَ الخَراجَ بغَيرِ عِمارَةٍ أخرَبَ البِلادَ ، و أهلَكَ العِبادَ ، و لَم يَستَقِمْ أمرُهُ إلاّ قَليلاً ... و إنّما يُؤتى خَرابُ الأرضِ مِن إعوازِ [٣] أهلِها ، و إنّما يُعْوِزُ أهلُها لإشرافِ أنفُسِ الوُلاةِ علَى الجَمعِ ، و سُوءِ ظَنِّهِم بِالبَقاءِ ، و قِلَّةِ انتِفاعِهِم بِالعِبَرِ . [٤]
٢٢٧٨٩.امام صادق عليه السلام : هر كه عهده دار امرى از امور مردم شود و عدالت پيشه كند و دَرِ خود را [به روى مردم ]باز گذارد و پرده اش را كنار زند و به كارهاى مردم رسيدگى نمايد، بر خداست كه در روز قيامت او را از ترس و هراس ايمن گرداند و به بهشتش برد.
٢٢٧٩٠.امام صادق عليه السلام : هر مؤمنى كه ميان او و مؤمنى ديگر حجابى باشد، خداوند ميان او و بهشت هفتاد هزار ديوار بزند كه فاصله ميان هر ديوار [به اندازه] هزار سال راه باشد.
٤١٦٦
لزوم رسيدگى به كار خراج
٢٢٧٩١.امام على عليه السلام ـ در فرمان استاندارى مصر به مالك اشتر ـنوشت : و در كار خراج به گونه اى كه باعث اصلاح خراج گزاران باشد رسيدگى كن؛ زيرا اصلاح امر خراج و خراج گزاران باعث اصلاح ديگران مى شود و امور ديگران جز با سامان يافتن امور خراج گزاران سامان نمى گيرد؛ زيرا همه مردم جيره خوار خراج و خراج گزارانند. بايد به آبادانى زمين بيشتر بينديشى تا به گرفتن خراج؛ چرا كه خراج جز با وجود آبادانى به دست نمى آيد و هر كس خراج را بدون آبادانى بطلبد، كشور را به ويرانى و بندگان را به نابودى كشاند و فرمانرواييش جز اندكى نپايد.... ويرانى هر سرزمينى در حقيقت ناشى از فقر و تنگدستى مردم آن است و مردم نيز زمانى به فقر و تنگدستى دچار مى شوند كه حكمرانان دل به مال اندوزى سپارند و به پايدارى حكومت خود بد بين شوند و از عبرت ها كمتر پند گيرند.
[١] . تنبيه الخواطر : ٢/١٦٥.[٢] تنبيه الخواطر : ٢/١٦٣.[٣] الإعواز : الفقر (مجمع البحرين : ٢/١٢٩٣) .[٤] نهج البلاغة : الكتاب ٥٣.