دانشنامه احاديث پزشكى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣٣ - فصل بيست و نهم آويشن

فصل بيست و نهم: آويشن‌

١٧٥٥. امام كاظم عليه السلام: داروى امير مؤمنان عليه السلام، آويشن‌[١] بود. او مى‌فرمود: «آويشن براى معده، پُرزى همانند پُرز پارچه‌هاى مخمل مى‌شود».

١٧٥٦. مكارم الأخلاق: امام صادق عليه السلام فرمود: «چهار چيز، چشم را جلا مى‌دهد، سودمند است و هيچ زيانى ندارد».

درباره آنها از امام عليه السلام پرسيدند.

فرمود: «آويشن و نمك، وقتى با هم باشند، و نانخواه و گردو، وقتى با هم باشند».

به ايشان گفتند: اين چهار چيز، وقتى با هم باشند، به چه كار مى‌آيند؟

فرمود: «نانخواه و گردو، [چون در برِ هم قرار گيرند،] بواسير را

مى‌سوزانند، باد را دور مى‌كنند، رنگ پوست را زيبا مى‌سازند، معده را سختى (مقاومت) مى‌دهند و كليه‌ها را گرم مى‌كنند.

امّا آويشن و نمك، [چون در برِ هم قرار گيرند،] بادها را از دلْ برون مى‌رانند، انسدادها را مى‌گشايند، بلغم را مى‌سوزانند، آب (منى) را زياد مى‌گردانند، بوى دهان را خوش مى‌سازند، معده را نرمى مى‌دهند، بوهاى بد را از دهان مى‌برند و آلت را سفتى مى‌بخشند».

[١] آويشَن( سَعتَر كه گاه براى جلوگيرى از اشتباه شدن با شعير، با حرف صاد نوشته مى‌شود)، نام گياهى است.

گفته‌اند: انواع فراوانى دارد كه از آن جمله است: دشتى، باغى، كوهى، بلندبرگ، گِردبرگ، نازك‌برگ، و پهن‌برگ. بيشتر اين انواع نيز شناخته‌شده‌اند.

گياهى است داراى طبعِ گرم و خشك در طبع سوم، تلطيف‌كننده و حلّال است، بادها و نفخ را از ميان مى‌برد، غذاهاى سختْ‌گوار را هضم مى‌كند، رطوبت را از معده مى‌گيرد، پيشاب و خونِ قاعدگى را روان مى‌سازد، چشمانِ كم‌سو را پُرسو مى‌كند و استفاده از آن به صورت نوشيدن و نيز به صورت پماد، براى درد سرين، سودمند است.