دانشنامه احاديث پزشكى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٧٥ - بيان

بيان‌

همان گونه كه ملاحظه شد، احاديثى كه درباره جرجير نقل شده، بر سه گونه‌اند:

١. احاديثى كه جرجير را «گياه دوزخ» مى‌نامند و بر اين تصريح مى‌كنند كه اين گياه، از آنِ امويان است؛ يعنى دشمنان اهل بيت، آن را مى‌خورند.

٢. احاديثى كه از خوردن جرجير به هنگام شب يا پيش از خفتن، نهى مى‌كنند.

٣. حديثى كه در آن، امام عليه السلام به صراحت، ناميده شدن اين گياه را به «گياه دوزخ»، رد كرده و حتّى به تهيّه مقدار فراوان‌ترى از آن براى خوراك شخصىِ خود، فرمان داده است.

به نظر مى‌رسد كه احاديث دسته نخست، افزون بر ضعف سند، به سبب استدلالِ موجود در احاديث اخير، قابل قبول نيستند. وانگهى، اگر فرض كنيم كه گياهى، امكان رويش در كنار دوزخ را دارد، يا غذايى را دشمنان اهل بيت مصرف مى‌كنند، آيا چنين گياه و غذايى، نكوهيده خواهند بود و دوستداران اهل بيت، نبايد از آنها بخورند؟

امّا احاديث دسته دوم، احاديثى هستند كه به طور اصولى، درباره سند و دلالت آنها اشكالى وجود ندارد. از همين رو، پرهيز از خوردن اين گياه در هنگام شب يا پيش از خواب، با احتياط طبّى، موافق است، مگر در صورتى كه خلاف قطعىِ اين امر، به روش علمى اثبات شود و از اين طريق، به عدم صدور اين احاديث نيز اطمينان حاصل گردد.