« كَمْ تَرَكُواْ مِن جَنَّـتٍ وَ عُيُونٍ . [١] چه باغ ها و جويبارها كه به جاى نهادند» . و نيز در بازديد از خانه ستمگران ، به خود هشدار دهند كه مبادا بر اساس سنّت الهى در تاريخ ، به سرنوشت آنان دچار شوند ، و در يك جمله ، اصلى ترين ادب بازديد از آثار باستانى ، تأمّل در علل سقوط تمدن هاى گذشته و عبرت آموزى براى زندگى و تمدّن كنونى است .

٩ . آينده تاريخ در بينش قرآنى

در جهان بينى قرآن كريم ، آينده تاريخ ، روشن و نويدبخش است ؛ زيرا تاريخ ، به طور طبيعى ، به سوى شكست حتمىِ جبهه باطل و پيروزىِ گريزناپذير حق ، حركت مى كند . قرآن ، روند حركت تاريخ و پيروزىِ نهايى و همه جانبه حق بر باطل را به رودخانه خروشان كف كرده و يا فلزّاتى تشبيه مى كند كه براى تهيه لوازم آرايش و ساختن كالا ، ذوب مى شوند و ناخالصى در آنها وجود دارد ؛ همان گونه كه در نهايت ، همه كف ها و ناخالصى ها از بين خواهند رفت و تنها آب و موادّ خالص و مفيد براى مردم ، باقى مى مانند ، حق نيز در بستر تاريخ ، باقى مى ماند و باطل ، از بين خواهد رفت . جبهه حق ، در بينش قرآنى ، همان جبهه مستضعفين ، جبهه صالحين ، جبهه متّقين و جبهه هواداران اسلام ناب است : « هُوَ الَّذِى أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ . [٢]

[١] حج : آيه ٤٦ .[٢] دخان : آيه ٢٥ .[٣] توبه : آيه ٣٣ .