هفت زمين ، تبديل شده است . [١] برخى گفته اند : در دوره اوّل ، زمين به صورت توده اى از گاز بوده و در دوره دوم ، جامد شده است . [٢] برخى گفته اند : زمين در دو دوره آفريده شده است : دوره اى كه پس از كره گازى بودن ، جامد شده و دوره اى كه طبقات آن ، شكل گرفته است . [٣] فيض كاشانى درباره آفرينش زمين در دو مقطع زمانى مى گويد : وفي هذا سرّ لا يدركه إلاّ من له صفاء ذهن ونقاء سريرة . [٤] و در اين ، رازى است كه فقط كسى آن را در مى يابد كه از ذهنى صاف و درونى پاك ، برخوردار باشد . ليكن همه اين گفته ها صرفا احتمال و فرضيّه است و شاهدى قاطع از قرآن يا سخنان اهل بيت عليهم السلام يا برهان علمى ندارد .

سه . آفرينش زمين در روز يكشنبه و دوشنبه

پيش از اين ، توضيح داديم كه كلمه «روز» در آيه نهم از سوره فصّلت ( «خَلَقَ الْأَرْضَ فِى يَوْمَيْنِ ؛ زمين را در دو روز آفريد» ) نمى تواند به معناى متداول آن باشد ؛ زيرا اين مفهوم ، پس از آفرينش زمين ، پديد آمده است . بنا بر اين بايد ديد كه مقصودِ رواياتى [٥] كه «دو روز آفرينش زمين» را به روزهاى يكشنبه و دوشنبه تفسير كرده اند ، چيست؟ علاّمه مجلسى در توجيه اين گونه روايات مى گويد :

[١] ر . ك ، زمين و آسمان و ستارگان : ص ١٠١ .[٢] ر.ك ، معارف قرآن : ج ٢ ص ٢٤٣ .[٣] الجواهر ، طنطاوى : ج ١٠ ص ٨٩ .[٤] الصافى : ج ٢ ص ١١١٠ .[٥] ر . ك : المستدرك على الصحيحين : ج ٢ ص ٤٨٩ ح ٣٦٨٣ .