١٦٨٢.امام باقر عليه السلام ـ درباره اين سخن خداوند ع «و شاعران را گم راهانْ دنباله روى مى كنند» ـ : آيا هرگز ديده اى كه شاعرى پيرو داشته باشد؟ [ مقصود از «شاعران» در اين آيه ]جماعتى هستند كه براى غير دين خدا فقه آموختند ، [١] و در نتيجه ، هم خود گم راه شدند و هم ديگران را گم راه كردند .

٣ / ٥

مُستكبران

قرآن

«و گفتند : پروردگارا! همانا ما از سروران و بزرگانمان فرمان برديم و آنها ما را گم راه ساختند. پروردگارا! آنان را دو چندان ، عذاب ده و لعنتشان كن ، لعنتى بزرگ» .

«و اين ، [ قوم ] عاد بود كه آيات پروردگارشان را انكار كردند ، و فرستادگانش را نافرمانى نمودند ، و به دنبال فرمان هر زورگوى ستيزه جويى رفتند» .

«و كسانى كه كافر شدند ، گفتند : نه به اين قرآن و نه به آن [ توراتى ] كه پيش از آن است ، هرگز ايمان نخواهيم آورد. و اى كاش بيدادگران را ، هنگامى كه در پيشگاه پروردگارشان بازداشت شده اند ، مى ديدى كه [ چگونه ] برخى از آنان با برخى [ ديگر ، جدل و ] گفتگو مى كنند . كسانى كه زيردست بوده اند ، به كسانى كه [ رياست و ] برترى داشته اند ، مى گويند : اگر شما نبوديد ، قطعا ما مؤمن بوديم . كسانى كه [رياست و] برترى داشته اند ، به كسانى كه زيردست بوده اند ، مى گويند : مگر ما بوديم كه شما را از هدايت ـ پس از آن كه به سوى شما آمد ـ باز داشتيم؟ [ نه ؛ ] بلكه خودتان گناهكار بوديد . و كسانى كه زيردست بوده اند ، به كسانى كه برترى داشته اند ، مى گويند : [ نه ؛ ] بلكه نيرنگ شب و روز [ شما بود ] ، آن گاه كه ما را وادار مى كرديد كه به خدا كافر شويم و براى او همتايانى قرار دهيم . و هنگامى كه عذاب را ببينند ، پشيمانى خود را آشكار مى كنند ، و در گردن هاى كسانى كه كافر شده اند ، غُلها مى نهيم . آيا جز به سزاى آنچه انجام مى دادند ، مى رسند؟» .

[١] يعنى دين و احكام آن را از روى هواى نفْس و براى اغراض غير خدايى فرا گرفته است . (م)