١٥٦٨.مناقب آل أبى طالب ـ در ذكر پاسخ هاى امام رضا عل صبّاح گفت : اصل آب چيست؟ امام عليه السلام فرمود : «اصل آب ، ترس از خداست . قسمتى از آن ، از آسمان مى بارد و خداوند ، آن را در زمين به صورت چشمه روان مى سازد ، و قسمت ديگر ، آبى است كه زمين ها بر روى آنها قرار گرفته اند، و اصل آنها ، يكى است ، و شيرين و نوشين اند» . صبّاح گفت : پس چگونه است كه برخى از زمين ها، چاه هاى نفت و گوگرد دارند و برخى از آنها ، قير و نمك و مانند اينها؟ امام عليه السلام فرمود : «جوهر ، آن آب ها را دگرگون ساخت ، و تبديل شدند ، همچنان كه افشره به شراب تبديل مى شود و شراب ، سركه مى شود ، و همچنان كه از ميان سرگين و خون ، شيرى ناب بيرون مى آيد» . صبّاح گفت : انواع گوهرها (سنگ هاى قيمتى) از كجا بيرون آورده شدند؟ فرمود : «بر اثر تغيير و تبديل ، آن گونه كه نطفه به عَلَقه و سپس به مُضغه و آن گاه به مخلوقى كامل و شامل چهار عنصر متضاد ، تبديل مى شود» . عمران گفت : اگر زمين از آبْ آفريده شده است ، آب ، سرد و مرطوب است . پس چگونه زمين ، سرد و خشك شد؟ امام عليه السلام فرمود : «رطوبت ، گرفته شد و در نتيجه زمين ، خشك گرديد» . [١]

[١] علاّمه مجلسى رحمه الله در توضيح معانى برخى از قسمت هاى حديث چنين مى گويد : «ترس از خدا» اشاره است به آنچه در برخى كتاب هاى آسمانى آمده است كه خداوند متعال ، ابتدا دُرّى سفيد آفريد و به نگاه هيبت ، در آن نگريست و آن درّ ، آب شد . عبارت «آبى است كه زمين ها بر روى آن اند» ، مقصود ، درياى اعظم است . عبارت «جوهر ، آن آب را دگرگون ساخت» ، مقصود ، جوهر زمين است كه آب از آن جوشيد (بحار الأنوار : ج ٦٠ ص ١٨٠) .