دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٥٣
اين كه [ كسى براى دفع اشكال بگويد : ]توراتِ زمان ما با توراتِ زمان پيامبر خدا متفاوت است ، سخن درستى نيست . ثانيا ، تحقّق روز هفته ـ كه مراد ، روز به همراه شب آن است ـ بستگى به گردش وضعى زمين به دور خودش (در برابر خورشيد) دارد . پس معناى اين كه «زمين را در دو روز آفريد ، در حالى كه هنوز آسمان و آسمانيان را نيافريده بود و زمين به كره متحرّك تبديل نشده بود» ، چه معنايى دارد؟ اين اشكال درباره آفرينش آسمان و موجودات آسمانى و از جمله خورشيد نيز وارد است . جايى كه هنوز خورشيد به وجود نيامده است ، روزى وجود ندارد . ثالثا ، در اين روايات ، يك روز به آفرينش كوه ها اختصاص يافته است ، در حالى كه پژوهش هاى علمى نشان مى دهند كه كوه ها به تدريج آفريده شده اند. اين اشكال در آفرينش شهرها و رودها و روزىِ مردمان نيز وارد است . [١] علاوه بر رواياتى كه بدانها اشاره شد ، روايات ديگرى نيز وجود دارند كه معناى آنها در مورد روز و خصوصيّات آفرينش زمين ، با اين روايات ، متفاوت است ؛ ليكن مفهوم ظاهرى همه اين روايات ، خلافِ عقل و علم ، و سند آنها به استثناى يك مورد ، [٢] مخدوش است . از اين رو ، احتمال مجعول بودن و يا تحريف شدن آنها قوى است و بر فرض صدور برخى از آنها از اهل بيت عليهم السلام ، بى ترديد ، مقصود ، چيزى جز مفهوم ظاهرى آنهاست .
[١] الميزان فى تفسير القرآن : ج ١٧ ص ٣٧٢ .[٢] ر . ك : ص ٢٥٦ ح ١٥٤٨ .