در سال هاى نخستين بعثت پيامبر اسلام ، آنچه براى مسلمانان به عنوان تاريخ مطرح بود ، «رفتن به خانه اَرقَم» بود ، كه فلان حادثه پيش از رفتن به خانه ارقم بوده يا بعد از آن . [٣] پس از شكل گيرى جامعه اسلامى در مدينه ، هجرت پيامبر خدا به اين شهر ـ كه مبدأ تأسيس دولت اسلامى و گسترش اسلام در جهان شد ـ به عنوان مبدأ تاريخ اسلام ، مورد توافق جامعه اسلامى قرار گرفت ؛ امّا درباره اين كه دقيقا از چه زمانى ، هجرت به عنوان مبدأ تاريخْ تعيين شد ، دو نظريه وجود دارد :

١ . پيامبر اسلام ، پايه گذار تاريخ هجرى است

نظريه اوّل ، اين است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در همان آغاز ورود به مدينه ، شخصا دستور تعيين تاريخ را از هجرت ، صادر كرد . قرائنى ، اين نظريه را تأييد مى كنند ، از جمله آنچه طبرى نقل كرده است كه : إنَّ النبيَّ لمّا قدم المدينة ـ وقدمها في شهر ربيع الأوّل ـ أمر بالتّاريخ . [٤] پيامبر صلى الله عليه و آله چون به مدينه آمد (در ماه ربيع اوّل آمد) ، دستور به تعيين تاريخ داد.

[١] تقويم و تقويم نگارى در تاريخ ، ابوالفضل نبئى : ص ١٠٧ـ ١٠٨ .[٢] برخى از محقّقان ، معتقد به وجود دو فرد به نام عيسى در تاريخ شده اند : يكى «عيساى مصلوب» و ديگرى «عيساى غير مصلوب» كه ميان آنها بيش از پنج قرن فاصله بوده ، ولى تاريخ ميلادى رسمى ، با هيچ يك از آن دو ، منطبق نيست ؛ زيرا مسيح اوّل كه غير مصلوب است ، بيش از ٢٥٠ سال بر اين تاريخ تقدّم دارد و مسيح دوم مصلوب ، ٢٩٠ سال متأخّر از اين تاريخ است (ر. ك : الميزان : ج ٣ ص ٣١٤) .[٣] ر. ك : تاريخ المدينة : ج ٣ ص ٩٥٤؛ البداية والنهاية : ج ٥ ص ٣٤٩ .[٤] تاريخ الطبرى : ج ٢ ص ٣٨٨ .