فرحة الغری ت علامه مجلسی - سید بن طاووس - الصفحة ٤٧ - پىنوشتهاى پيشگفتار

بازمى‌خوريم كه نمودارى از زمينه‌هاى عاميانه و پرخلط شدن معرفت دينى را نشان مى‌دهد.

در حوزه انديشه‌وران و دانش‌آموختگان سنّى هم قلّت آگاهيهاى كسانى چون ملّا عبد الرّحمن جامى و نثارى بخارائى، صاحب مذكّر احباب، از برخى لوازم شناخت تاريخى و دينى، آن سستى و ضعف، شايد حتّى بيشتر، به چشم مى‌آيد.

نگارنده گمان مى‌كند غرق شدن جامعه در فرهنگ فارسى و كم رونق شدن پيوند با متون اصلى كه على الأغلب به زبان تازى بودند، در فراهم آوردن زمينه دور شدن از اصالت‌هاى شناختى، تأثير فراوان داشته است.

در جايى كه در روزگار رفيع الدّين همدانى، در سده هفتم، كتابى چون سيره ابن هشام در اقليم پارس عزيز الوجود بوده باشد (چنان كه خود او تصريح مى‌كند)، شگفت نيست در سده‌هاى هشتم تا دهم آگاهيهاى خامه‌وران شيعى و سنّى ايرانى از تاريخ و فرهنگ اسلام به زلّات عديده آلوده باشد.

٣٤) در باره اين «نسخه‌هاى مهاجر»، نگر: مقالات تاريخى، رسول جعفريان.

٣٥) نگر: شناخت‌نامه علّامه مجلسى، ج ١، ص ٩٨.

٣٦) نگر: علّامه مجلسى، حسن طارمى، انتشارات طرح نو، چ ١، ص ٦٩.

٣٧) سنج: شناخت‌نامه علّامه مجلسى، ج ٢، ص ١٧.

٣٨) همان، همان ج، ص ٢٨٦.

٣٩) علّامه مجلسى، حسن طارمى، انتشارات طرح نو، چ ١، ص ٨٩.

٤٠) همان، ص ٩٠.

٤١) همان، ص ٨٩؛ با قدرى تصرّف.

٤٢) همان، همان ص.

٤٣) پسنديده است يادى كنيم از علّامه شيخ آقا بزرگ طهرانى- طاب ثراه- كه به نوشته فرزندشان (در: طبقات أعلام الشيعة، ج ١: قرن رابع، مقدّمه) براى استفاده عامّه مسلمانان، عربى‌نويسى را ترجيح مى‌دادند.

٤٤) سنج: شناخت‌نامه علّامه مجلسى، ج ٢، صص ١٩- ٢١.

٤٥) علّامه مجلسى، حسن طارمى، انتشارات طرح نو، چ ١، ص ٩٢.

٤٦) سنج: همان، همان ص، پى‌نوشت.

٤٧) سنج: شناخت‌نامه علّامه مجلسى، ج ٢، ص ٣١.

٤٨) علّامه مجلسى، حسن طارمى، انتشارات طرح نو، چ ١، ص ٩٥.

٤٩) در باره اين قول، نگر: همان، همان ص.

٥٠) سنج: شناخت‌نامه علّامه مجلسى، ج ٢، صص ٢١- ٣٣.

٥١) علّامه مجلسى، حسن طارمى، انتشارات طرح نو، چ ١، ص ١٣٥.

٥٢) نگر: همان، ص ١٣٨ و ١٣٩.