فرحة الغری ت علامه مجلسی - سید بن طاووس - الصفحة ١٧٧ - تعليقات

ق (ص ١٤٨): «... تتجاوز حد الإحصاء و العد».

١٢٩/ ١٠ ابو بكر و عمر و عثمان/ متن، مطابق اعظم است؛ در مرعشى، «عمر و ابو بكر و عثمان» نوشته شده، سپس بر «عمر و» خط كشيده‌اند.

١٢٩/ ١٥ عليه الرّحمة/ در مرعشى نيست. از اعظم افزوده شد.

١٢٩/ ١٧ احمد بن اعثم كوفى/ ابو محمّد احمد بن على معروف به ابن اعثم كوفى (درگذشته به سال ٣١٤ ه. ق.) محدّث و شاعر و مورّخ نامورى است كه بيشترينه آوازه‌اش را وامدار تاريخنامه آوازه‌مندش، يعنى كتاب الفتوح، مى‌باشد. (نگر: دائرة المعارف بزرگ اسلامى، ج ٣، ص ٢٦).

١٢٩/ ١٧ از مورّخان مشهور عامّه/ چنين است در مرعشى. اعظم: «از مورّخين مشهور عامه».

ياقوت حموى، ابن اعثم را مورّخى شيعى دانسته ولى قاضى شهيد، نور اللَّه شوشترى (ره)، وى را شافعى مذهب شمرده است (نگر: دائرة المعارف بزرگ اسلامى، ج ٣، ص ٢٦).

به قول دوست دانشور ما، استاد جعفريان، ابن اعثم «متهم به تشيّع» بوده ولى «نگاهى به كتابش»، انتساب وى را به «تشيّع امامى و يا زيدى و اسماعيلى» رد مى‌كند. وى از مآخذ شيعى استفاده كرده؛ از انديشه‌هاى شيعى مورّخان عراق متأثّر بوده است، و حقائق فراوانى را در الفتوح آورده كه به كار شيعه مى‌آيد؛ ولى گونه برخوردش با خلفاى نخستين نشان دهنده عدم انتساب وى به تشيّع است. (سنج: منابع تاريخ اسلام، ص ١٦٥ و ١٦٦).

١٢٩/ ١٩ ابن الجوزى در كتاب منتظم روايت كرده است/ المنتظم في تاريخ الملوك و الأمم مهم‌ترين اثر ابو الفرج جمال الدّين عبد الرّحمن بن على بن محمّد بن على بن عبد اللَّه بن حمّادى بن محمّد بن جعفر الجوزى قرشى تيمى بكرى بغدادى (ح ٥١١-