ده رساله محقق بزرگ فيض كاشانى - فيض كاشانى - الصفحة ١٣٨ - متن رساله راه صواب
سؤال يازدهم: هر گاه ايمان منحصر در آن فرقه قليله باشد، پس ساير مردمان را كافر توان خواند؟
جواب: ايمان كامل منحصر در اين فرقه قليله است و ايمان را مراتب غير آن است و به ازاى هر مرتبه نوعى است از كفر، پس اگر كسى بعد از اطلاع بر مراتب ايمان و كفر و فهميدن معانى آنها، اطلاق لفظ كافر كند بر كسى كه متصف باشد به مرتبه [اى] از مراتب كفر و نوعى از انواع آن به معنى خاص، شايد كه يك كس مؤمن و كافر تواند بودن [به دو] اعتبار و نسبت به دو مرتبه كه در مقابل يكديگر نباشد، ليكن كافر على الاطلاق نتوان گفت مگر كسى را كه هيچ مرتبه [اى] از مراتب ايمان نداشته باشد، چنانچه مؤمن على الاطلاق نيز منصرف به فرد كامل مىشود و آن كسى است كه هيچ مرتبه از مراتب كفر به او نباشد و او را مؤمن ممتحن و متقى و شيعه بمعنى خاص نيز گويند و شيعه به معنى عام شامل مولى نيز هست كه عبارت است از مؤمن غير ممتحن و شيعه به اين معنى در مقابل عامه و مخالف است، و با خاصه مرادف است.
سؤال دوازدهم: حد ايمان كامل چيست و مراتب هر يك از ايمان و كفر چند و كدام است؟
جواب: ايمان كامل گرويدن و گردن نهادن و تن در دادن است خداى را عز و جل به دل و زبان [از براى خداى عز و جل] بىآنكه طبع و هوى را در آن مدخل باشد، از روى علم و بصيرت به همه فرمانها از كردنى و نا كردنى، پس در ايمان كامل پنج شرط معتبر است و بوجود هر شرطى مرتبه [اى] از مراتب ايمان متحقق مىشود و به فقد هر شرطى، نوعى از انواع كفر ثابت مىگردد، پس مراتب هر يك پنج است كه به وجدان يا فقدان شروط خمسه متحقق مىشود