ده رساله محقق بزرگ فيض كاشانى - فيض كاشانى - الصفحة ١٠٠ - متن رساله المحاكمة
هويدا شود كه موجب تكفير تواند شد، به حيثيتى كه تأويل پذير نباشد، و اگر حرفى از او بشنود يا عملى به بيند كه به ظاهر شرع درست نباشد، تا مىتواند در تأويل و تصحيح آن كوشد، چنانكه در حديث آمده «تا هفتاد محمل صحيح پيدا كند و اگر نتواند خود را ملامت كند كه چرا نمىتواند»[١].
حق تعالى مىفرمايد «إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ»[٢] يعنى گمان بد به مؤمنى بردن، گناه است.
و در حديث آمده كه «ظنوا بالمؤمنين خيرا»[٣] يعنى گمان نيكو ببريد به مؤمنان.
و در حديث ديگر آمد، كه «ضع امر اخيك على احسنه»[٤] يعنى حمل كن كار برادر مؤمن را بر بهترين چيزى كه بر آن حمل توان كرد.
و اين اصلى است در دين ثابت قايم كه تجاوز از آن جايز نيست، و هر مؤمنى كه بدى در خفيه مىكند و آن را بر خود مىپوشد، جايز نيست كه تجسس كند تا آن ظاهر شود، بلكه واجب است بر همه كس كه آن را بر او بپوشانند و اظهار ننمايند و اگر چه به چشم خود ديده باشد يا بگوش خود شنيده چنانكه در آيات سوره حجرات[٥] و غير آن از روايات، افصاح به آن شده و اين منافى
[١] - عن الصادق ٧: حسن الظن اصله من حسن ايمان المرء و سلامة صدره- الى ان قال- و قال ابي بن كعب: اذا رأيتم احد اخوانكم في خصلة تستنكرونها منه، فتأوّلوا لها سبعين تاويلا فان اطمأنت قلوبكم على احدها و الا فلوموا انفسكم حيث لم تعذروه في خصلة سترها عليه سبعين تاويلا بحار الانوار ج ٧٥ ص ١٩٦ طبع ايران.
[٢] - حجرات/ ١٢.
[٣] - مشارق الدراري ص ٧٩ ورك: روضة المذنبين ص ٢٧٣.
[٤] - امالي الصدوق ص ٢٥٠، الاختصاص ص ٢٢٦ ورك مستدرك سفينة البحار ج ٧ ص ٣٤ از مصادر متعدد.
[٥] - حجرات/ ١٢.