ده رساله محقق بزرگ فيض كاشانى - فيض كاشانى - الصفحة ١٠٤ - متن رساله المحاكمة
اما قبايحى كه از ناقصان زهاد و عباد كه امروز مسمى به «صوفيهاند» صادر مىشود، از آن جمله:
يكى آنست كه: ذكر بسيار بلند مىگويند، و حال آنكه حق تعالى در قرآن مىفرمايد «وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ»[١] يعنى ياد كن پروردگار خود را در نفس خود از روى زارى و ترس و به صوتى كه به بلندى نرسد از گفتن بهر صبح و شام و در جاى ديگر مىفرمايد «ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ»[٢] يعنى بخوانيد پروردگار خود را از روى زارى و آهستگى، بدرستى كه حق تعالى دوست نمىدارد آنانى را كه از حد اعتدال در مىگذرند.
و از حضرت پيغمبر مروى است كه به ابو ذر غفارى خطاب فرمودند كه اى ابو ذر خداى را ذكر كن ذكرى خامل، ابو ذر گفت ذكر خامل كدام است، فرمود: ذكرست كه آواز به آن بلند نشود[٣].
و نيز از آن حضرت مرويست كه به سفرى بيرون رفته بودند، بر وادى بر آمدند، مردمان شروع كردند در تهليل و تكبير و آوازها بلند كردند، پس آن حضرت فرمود: اى مردمان آهسته باشيد و ذكر را بلند مكنيد، بدرستى كه شما نمىخوانيد كسى را كه نشود، و نه كسى را كه غايب باشد، و نمىخوانيد مگر كسى را كه شنواست و نزديك و با شماست[٤].
[١] - اعراف/ ٢٠٥.
[٢] - اعراف/ ٥٥.
[٣] - اعلام الدين ص ١٩٣: يا ابا ذر اذكر اللّه ذكرا خالصا، قلت يا رسول اللّه و ما الخالص؟ قال: الذكر الخفى.
[٤] - مجمع البيان ج ٤ ص ٤٢٨: روى ان النبي٦ كان في غزاة فاشرفوا على واد فجعل الناس يهلّلون و يكبرون و يرفعون اصواتهم، فقال٦ يا ايها الناس اربعوا على انفسكم اما انكم لا تدعون الاصم و لا غائبا انكم تدعون سميعا قريبا انه معكم. ورك تفسير الصافي ج ٢ ص ٢٠٦.