ده رساله محقق بزرگ فيض كاشانى - فيض كاشانى - الصفحة ١٠٢ - متن رساله المحاكمة
و عبادت در شان اهل علم، به جز راه تعظيم نه پيموده و نمىپيمايند.
قال اللّه سبحانه «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسى أَنْ يَكُونُوا خَيْراً مِنْهُمْ»[١] يعنى اى آنانى كه ايمان آوردهايد و به حق گرويدهايد، استهزاء نكند قومى از شما، قومى ديگر را، شايد آن قوم ديگر بهتر باشد از اين قوم كه استهزاء مىكنند.
بلى در هر طايفه جمعى مىباشند كه در حقيقت از آن طايفه نيستند، و خود را بر ايشان مىبندند، و تشبه در لباس و منطق مىنمايند، تا جاهلان را در گمان مىافتد كه مگر از ايشانند، چنانكه گفته شده:
|
ايشان كه بوند ايشان، ايشان نبوند ايشان |
ايشان كه نه ايشانند، ايشان همه ايشانند |
|
و اين جماعتند كه از هر دو طرف كه با يكديگر جنگ و جدال مىكنند، نه آنان را از حقيقت علم و معرفت خبرى، و نه اينان را از اخلاص و زهد و عبادت اثريست، بلكه هر دو از جمله متشبههاند به اين دو قوم كه از وسط راه كه صراط مستقيم است بيرون رفت، بمؤادى حديث «اليمن و الشمال مضلتان»[٢]، گمراه شدهاند و ساده لوحان را در شك و شبهه افكنده- نعوذ باللّه من شرورهم-.
هر گاه از طايفه كه منسوب به فرقه [اى] از اهل حق باشند، حركاتى چند ناپسنديده مشاهده شود، نبايد همه آن فرقه را به بدى منسوب ساخت چه
[١] - حجرات/ ١١.
[٢] - نهج البلاغه، خطبه ١٦: اليمين و الشمال مضلّه و الطريق الوسطى هي الجادة عليها باقي الكتاب و آثار النبوة.