فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٦٨ - مرتبه دوم - امر به معروف و نهى از منكر زبانى

شوكت آنها و جرأت آنان بر ستمگرى و بدعت گذارى داده شود نيز احوط عدم قبول هداياى آنان است؛ ولى اگر امر به عكس باشد، واجب است كه جانب اهمّ را مراعات نمايند.

٦٩- راضى بودن به انجام منكر و ترك معروف حرام است؛ بلكه بعيد نيست كه كراهت داشتن قلبى از اينها- انجام منكر و ترك معروف- واجب باشد، و اين امر قلبى غير از امر به معروف و نهى از منكر است، پس حرمت رضايت داشتن و وجوب كراهت قلبى مشروط به شرطى نيست، بلكه در هر حال حرام و يا واجب مى‌باشد.

مرتبه دوم- امر به معروف و نهى از منكر زبانى:

٧٠- هرگاه امر كننده به معروف يا نهى كننده از منكر بداند كه با مرتبه اول مقصود حاصل نمى‌شود، عمل به مرتبه دوم- البته با احتمال تأثير- بر او واجب مى‌باشد.

٧١- اگر كسى احتمال دهد كه پند و اندرز در گناهكار اثر مى‌كند، بايد به آن اكتفاء نمايد و فراتر نرود؛ ولى اگر موعظه مؤثر نباشد و احتمال بدهد كه امر يا نهى مؤثر است، بايد امر و نهى نمايد، اگرچه متوقف بر سختگيرى و درشتى در گفتار باشد، ولى واجب است كه از مراتب آسان‌تر شروع نمايد، و با احتمال تأثير درجه ضعيف به همان اكتفاء كند، و در اين فرض استفاده از مرتبه بالاتر جائز نيست، مخصوصاً اگر مورد امر يا نهى چيزى باشد كه مرتكب آن به سبب گفتار آمر يا ناهى- يعنى به سبب امر يا نهى او- هتك مى‌شود.

٧٢- در نهى از منكر توسل به كارهاى حرام مانند فحش، دروغ و اهانت جائز نيست؛ بلى، هرگاه منكر از چيزهايى باشد كه شارع مقدّس به آنها اهتمام دارد و به هيچ وجه راضى به انجام آنها نيست- مانند قتل نفس محترمه و انجام قبائح و كبائر موبِقة- كه در اين صورت نهى از منكر واجب است، و لو به سبب فحش، دروغ و اهانت، البته در صورتى كه نهى از منكر متوقف بر آنها باشد.

٧٣- هرگاه بعضى از درجات مرتبه دوم اذيّت و اهانتش كمتر از ديگر درجات آن‌