فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٥٧ - پنجم - آمر و ناهى احتمال تأثير بدهند

ناهى از منكر، احتمال قابل توجه عقلائى بدهد كه امر يا نهى او تأثير مى‌كند، پس اگر بداند يا اطمينان داشته باشد كه امر يا نهى او تأثير نمى‌كند، واجب نيست امر به معروف و نهى از منكر كند؛ ولى ظنّ به مؤثر نبودن- حتى ظنّ قوى- باعث سقوط اين دو واجب نمى‌شود.

١٩- اگر دو نفر عادل به فردى بگويند كه امر به معروف و نهى از منكر مثلًا در فلان شخص تأثير ندارد، چنانچه آن فرد احتمال بدهد كه تأثير دارد، ظاهراً وجوب امر به معروف و نهى از منكراز او ساقط نمى‌شود.

٢٠- اگر كسى بداند كه امر يا نهى مؤثر نيست مگر با خواهش و موعظه، ظاهراً انجام امر به معروف يا نهى از منكر به همين گونه بر او واجب مى‌باشد؛ و چنانچه بداند كه تنها درخواست و موعظه مؤثر مى‌باشند نه امر به معروف و نهى از منكر، تنها درخواست و موعظه بر او واجب مى‌باشد.

٢١- شخصى كه دو عمل حرام انجام مى‌دهد يا دو عمل واجب را ترك مى‌نمايد، چنانچه فرد مكلف به امر به معروف و نهى از منكر بداند كه امر به هر دوى آنها با هم اثر ندارد، ولى احتمال بدهد كه نسبت به يك مورد معيّن از آن دو اثر دارد، تنها امر به همان مورد واجب مى‌باشد؛ و چنانچه احتمال تأثير در يكى از آن دو مورد بدون تعيين بدهد، واجب است جانب اهمّ را ملاحظه نمايد.

مثلًا اگر فردى كه خمس و زكات مالش را نمى‌دهد، چنانچه مكلف احتمال بدهد كه امر به پرداخت خمس بى اثر است ولى امر به پرداخت زكات مؤثر مى‌باشد، فقط امر به زكات بر او واجب مى‌باشد؛ و اگر كسى مثلًا تارك نماز و روزه است، چنانچه امر كننده احتمال بدهد كه امر به يكى از آن دو اثر دارد، فقط امر به نماز كه اهمّ است واجب مى‌باشد؛ و چنانچه هيچكدام اهمّ نباشد، بين آن دو مخيّر است؛ و اگر احتمال بدهد كه امر به يكى به نحو اجمال- يعنى بدون تعيين- مؤثر است، بايد به نحو اجمال امر نمايد.

٢٢- اگر مكلف بداند يا احتمال بدهد كه امر به معروف يا نهى از منكر با تكرار مؤثر است، انجام آن با تكرار بر او واجب مى‌باشد.