فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٥٨ - پنجم - آمر و ناهى احتمال تأثير بدهند

٢٣- هرگاه مكلف بداند يا احتمال بدهد كه نهى از منكر تنها در حضور جمعى از افراد مؤثر است و الا مؤثر نمى‌باشد، در اين صورت اگر شخص مرتكب منكر، مُتجاهر باشد- يعنى منكر را بطور آشكارا انجام دهد- نهى از منكر در حضور جمع واجب است؛ اما اگر متجاهر نباشد، جواز نهى از منكر در حضور جمع محل اشكال است.

٢٤- كسى كه مى‌داند امر به معروف يا نهى از منكر در صورتى مؤثر است كه اجازه ترك واجب يا انجام كار حرام ديگرى را به شخص مرتكب منكر بدهد، در اين صورت چند فرضيه در مسأله متصور است:

الف: مورد اجازه- واجب يا حرامى كه شخص مرتكب اجازه تخلف از آن را مى‌خواهد- اهمّ باشد، نظير اينكه كسى گوشت خوك مى‌خورد در هنگامى كه نهى از منكر مى‌شود بگويد گوشت خوك نمى‌خورم به شرط اينكه نماز نخوانم، كه در اين صورت وجوب نهى از منكر از مكلف ساقط مى‌شود.

ب: مورد امر و نهى و مورد اجازه هر دو مساوى باشند، كه ظاهراً در اين صورت نيز وجوب امر به معروف و نهى از منكر از مكلف ساقط مى‌باشد.

ج: مورد امر يا نهى به گونه‌اى باشد كه شارع مقدّس به هيچ وجه راضى به تخلف از آن نباشد- مانند قتل نفس محترمه، تجاوز به ناموس، خراب كردن كعبه و ...- پس چنانچه كسى كه در اين امور نهى از منكر شده است بگويد اين كار را انجام نمى‌دهم به شرط اينكه مثلًا زكات واجب را پرداخت نكنم، در اين صورت اجازه ترك واجب اشكال ندارد؛ هرچند متخلّف مستحق عقوبت مى‌باشد.

٢٥- هرگاه مكلف بداند يا احتمال بدهد كه نهى از منكرش فعلًا- در حال حاضر- مؤثر نيست ولى همين نهى در بعد اثر مى‌كند، در اين صورت نهى از منكر بر او واجب مى‌باشد.

٢٦- اگر مكلف بداند يا احتمال بدهد كه مثلًا نهى از شرب خمر نسبت به كاسه معيّن- مثلًا كاسه طلا- مؤثر نيست لكن همين نهى در بعد- مطلقاً يا فى الجملة- مؤثر است، نهى از منكر فعلًا بر او واجب مى‌باشد.