فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢١١ - سوم - رفتار با بردگان در اسلام

جنگى و غير جنگى خويش عمل مى‌كردند، و حتّى آنها را نه تنها در رتبه انسان نمى‌دانستند بلكه در رتبه‌اى پايين‌تر از حيوانات به حساب مى‌آوردند، همچنانكه تاريخ مِلَل و نِحَل مشحون از بيان رفتارهاى غير انسانى آنها است.

سوم- رفتار با بردگان در اسلام:

با بعثت حضرت خاتم الانبياء صلى الله عليه و آله درب‌هايى تحقق اصل آزادى انسانها و از بين رفتن بردگى و برده‌دارى گشوده شد، به اين توضيح: در دين مبين اسلام از طرفى براى كردار و رفتار موالى احكامى قرار داده شد كه رعايت آنها مضافاً بر عدل تفضّل بود، و از طرف ديگر براى آزادى اسباب بسيارى تشريع شد كه هر يك به تنهايى آنها را از قيد و بند بردگى نجات مى‌داد، كه دوازده مورد از آنها ضمن تيتر (اسباب آزادى عبيد و إماء) ذكر شده كه از جمله آنها عتق است كه در بسيارى از گناهانى كه كفاره دارند به عنوان كفاره آنها قرار داده شد و به همين سبب عتق وجهه عبادى به خود گرفت و مانند نماز و روزه و سائر عبادات، پذيرش آن به درگاه خداوند متعال جلّ و علا متوقف بر قصد قربت شد، و علاوه بر همه اينها در دين مبين اسلام عتق- آزاد كردن و كنيزان- به عنوان امرى كه استحباب نفسى دارد معرفى شد و خاتم الانبياء صلى الله عليه و آله و حضرات معصومين عليهم السلام مقيّد به عتق و عمل به استحباب نفسى آن بودند و روايات زيادى هم از آن حضرات عليهم السلام در ترغيب مردم به عتق وارد شده است، از جمله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام منقول است كه فرمودند:

«مَنْ أَعْتَقَ نَسَمَةً صالِحَةً كَفَّرَ اللَّهُ عَنْهُ مَكانَ كُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْواً مِنَ النَّارِ».[١] و نيز از آن حضرت عليه السلام منقول است كه راجع به اهتمام مولا امير المؤمنين عليه السلام به‌

[١] - هركس مملوك- غلام يا كنيز- صالحى را آزاد كند، خداوند به جاى هر عضوى از آن مملوك عضوى از آزاد كننده را از آتش نجات مى‌دهد.

وسائل الشيعة( طبع بيروت)/ جلد ١٦/ باب اول/ صفحه ١٦/ حديث ٤.