فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٦٤ - هفتم - در امر به معروف و نهى از منكر مفسده مهمترى نباشد

شد- كه آن شخص نفهمد در عقيده خطاء كرده است- او را نهى كند، نهى از منكر بر او واجب نيست.

٥٢- اگر كسى اجمالًا بداند كه يكى از دو يا چند نفر معلوم اصرار بر ارتكاب معصيت دارد، واجب است طورى امر به معروف و نهى از منكر كند كه به همان فرد منطبق شود، مثلًا بگويد آن كسى كه شارب خمر است ترك شرب خمر كند يا مثلًا كسى كه نماز نمى‌خواند نماز بخواند؛ ولى اگر اينگونه گفتار سبب هتك آن اشخاص شود يا به لفظى باشد كه شامل همه آنها يا بعضى از آنها شود، امر به معروف و نهى از منكر جائز نيست. ٥٣- اگر كسى اجمالًا بداند فردى يا عمل واجبى را ترك مى‌كند و يا عمل حرامى را انجام مى‌دهد، واجب است بطور مبهم او را امر به معروف و نهى از منكر كند، مثلًا به او بگويد خلاف حكم خدا رفتار نكن.

هفتم- در امر به معروف و نهى از منكر مفسده مهم‌ترى نباشد:

٥٤- هرگاه مكلف بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح عقلائى بدهد كه اگر فلان شخص معيّن را امر به معروف يا نهى از منكر كند، آن شخص ضرر جانى يا آبرويى يا مالى قابل توجهى به او يا خويشان يا نزديكانش و يا به عدّه‌اى از مؤمنين مى‌رساند، در اين صورت امر و نهى بر او واجب نيست، چه ضرر حالى- حال حاضر- باشد و چه استقبالى- در آينده- پس اگر بترسد كه بالاخره و در نهايت، ضرر متوجه او يا به افراد مذكور مى‌شود، وجوب امر به معروف و نهى از منكر از او ساقط مى‌گردد؛ بلكه در بسيارى از مواردى كه مفسده مهم‌تر در كار است نهى از منكر حرام مى‌باشد.

٥٥- اگر مكلف از راه علم يا گمان يا احتمال قابل توجهى بترسد كه به جهت نهى از منكر خود يا بستگانش يا عدّه‌اى از مؤمنين در سختى و تنگنا مى‌افتند، نهى از منكر بر او واجب نمى‌باشد.

٥٦- هرگاه كسى بر جان يا آبروى خودش و يا بر جان و آبروى مؤمنين يا بر اموال‌