فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢٠٣ - اول - انفال

حقوق مربوط به مشتركات مردمى‌

مشركات مردمى عبارتند از: ١- انفال، ٢- راهها، ٣- مساجد، ٤- مشاهد مشرّفه، ٥- مدارسى كه براى محصلين وقف شده‌اند، ٦- رِباط، ٧- كاروانسراها، ٨- اموالى كه از طرف دولت يا افرادى براى استفاده عموم در اختيار مردم قرار گرفته‌اند:

اول- انفال:

٨١- انفال- كه در جلد دوم صفحه ٣٢٨ ضمن تيتر «انواع انفال» بيان شده‌اند- از اموال عمومى هستند و همه مردم در استفاده از آنها برابر مى‌باشند، بنابر اين مثلًا آبها- اعم از آب درياها، شطّها، نهرهاى بزرگ نظير دجله، فرات، نيل و نهرهاى كوچكى كه كسى در جارى كردن آن دخالت نداشته بلكه به خودى خود از چشمه سارها و يا برف‌آبها و يا سيلابها منشأ گرفته‌اند و نيز آب چشمه‌هاى خود جوشى كه از شكاف كوه يا از زمين موات جوشيده و بيرون مى‌آيد و آبى كه بر اثر ريزش باران در بيابان در گودالها جمع شده است- و معادن- اعم از معادنى كه ظاهرند و بر روى زمين مى‌باشند و نياز به خاكبردارى و استخراج ندارند نظير معدن نمك و گوگرد و سنگ سرمه و احياناً نفت و ... و معادنى كه پنهانند و درون زمين مى‌باشند و نياز به حفارى و استخراج‌