درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٧ - سه موافقت مشروط

تفسير قرآن، به دوره معاصر و پس از گسترش يافته‌هاى علوم تجربى در جوامع اسلامى برمى‌گردد.

گفتنى است كه مفسّران و دانشمندان مسلمان در باره اين روش تفسير، سه ديدگاه متمايز دارند كه به طور مختصر به آنها اشاره مى‌شود:

يك. موافقت مطلق‌

جمعى از دانشمندان، با استناد به دلايلى مانند: جامعيت قرآن نسبت به همه علوم، اثبات سازگارى علم و دين، و اثبات اعجاز علمى قرآن، به طور مطلق از اين روش تفسيرى، دفاع كرده‌اند.

دو. مخالفت مطلق‌

در مقابل، گروهى از دانشمندان، با استناد به ناسازگارى روش تفسير علمى با اهداف رسالت كه بيان احكام دينى و مسائل اخروى است و قطعى نبودن دستاوردهاى علمى، با اين روش به طور مطلق مخالفت كرده‌اند و آن را نوعى تفسير به رأى دانسته‌اند.

سه. موافقت مشروط

شمارى از مفسّران، ضمن ناتمام دانستن دلايل موافقت و مخالفت مطلق با تفسير علمى، قائل به تفصيل شده‌اند و با شرايطى، تفسير علمى را پذيرفته اند. از ديدگاه اين گروه، تحميل علوم تجربى (بويژه نظريه‌هايى كه صحّت آنها صد در صد تأييد نشده) بر آيات قرآن صحيح نيست؛ ليكن اگر ظاهر آيه با يك حقيقت علمى ثابت و قطعى‌