درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٧٥ - د - اعتراف بسيارى از صحابه، تابعين و دانشمندان

از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله، تابعيان و دانشمندان علوم قرآنى نيز تصريح كرده‌اند كه آن بزرگوار، داناترين امّت اسلامى به معارف اين كتاب آسمانى است.[١] ابن ابى الحديد معتزلى، در باره پيش‌گامى امير مؤمنان عليه السلام در علم تفسير مى‌گويد:

ما أقولُ فى رَجُلٍ تُعزى‌ إلَيهِ كُلُّ فَضيلَةٍ... و مِنَ العُلومِ عِلمُ تَفسيرِ القُرآنِ، و عَنهُ اخِذَ، و مِنهُ فُرِّعَ. و إذا رَجَعتَ إلى‌ كُتُبِ التَّفسيرِ عَلِمتَ صِحَّةَ ذلِكَ، لِأَنَّ أكثَرَهُ عَنهُ و عَن عَبدِ اللَّهِ بنِ عَبّاسٍ، و قَد عَلِمَ النّاسُ حالَ ابنِ عَبّاسٍ فى مُلازَمَتِهِ لَهُ، وَ انقِطاعِهِ إلَيهِ، وأنَّهُ تِلميذُهُ و خِرّيجُهُ. و قيلَ لَهُ: أينَ عِلمُكَ مِن عِلمِ ابنِ عَمِّكَ؟

فَقالَ: كَنِسبَةِ قَطرَةٍ مِنَ المَطَرِ إلَى البَحرِ المُحيطِ![٢]

چه بگويم در باره مردى كه هر فضيلتى به او منسوب است... از جمله دانش‌ها، دانش تفسير قرآن است كه آن را از او گرفته‌اند و شاخ و برگ داده‌اند و اگر به كتاب‌هاى تفسير رجوع كنى، درستىِ اين مطلب را خواهى يافت؛ چون بيشتر اين دانش از او و عبد اللَّه بن عبّاس است و همه مردم، از همراهى ابن عبّاس با على عليه السلام و ارتباط تنگاتنگش با او و شاگردى‌اش پيش او و دانش‌آموختگى‌اش در مكتب او، باخبرند.

به ابن عبّاس گفته شد: نسبت دانش تو به دانش پسر عمويت چيست؟

[١]. ر. ك: دانش‌نامه امير المؤمنين عليه السلام: ج ١٠ ص ٥٥١( قرآن‌شناسى).

[٢]. شرح نهج البلاغة، ابن ابى الحديد: ج ١ ص ١٧ و ص ١٩.