درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢٣ - ١٢ تفسير تمثيلى

دانست، مانند: تفسير آيه غيبت‌ «أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً»[١] با بيرون آمدن گوشت، خون و چرك از درون شخص غيبت كننده،[٢] يا بيرون آمدن آتش از دهان كسانى كه غاصبانه اموال ايتام را تصرّف كرده‌اند[٣] و يا رواياتى كه تجسّم اعمال شمارى از بزهكاران را بيان كرده‌اند.[٤]

١١. تفسير تاريخى‌

شمارى از روايات تفسيرى، بخش‌هايى از تاريخ زندگى انبياى سلف و اقوام مرتبط با آنها، همچنين تاريخ پيامبر خاتم صلى الله عليه و آله را به صورت اجمالى و يا به تفصيل بيان كرده‌اند.[٥]

١٢. تفسير تمثيلى‌

شمارى از روايات تفسيرى، با بهره‌گيرى از مَثَل‌هاى حسّى، مفاهيم عقلى قرآن را تفسير كرده‌اند، مانند اين كه «صراط مستقيم» [الهى‌] و «سُبُل» [شيطانى‌] در آيه‌ «وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ»[٦] به راه مستقيم حسّى براى رسيدن به آسايش و آرامش و راه‌هاى انحرافى، تشبيه گرديده است.[٧]

[١]. حجرات: آيه ١٢.

[٢]. مسند ابى يعلى: ج ٢ ص ٢٣٤ ح ١٥٧٣.

[٣]. تفسير العيّاشى: ج ١ ص ٢٢٥ ح ٤٧.

[٤]. بحار الأنوار: ج ٧ ص ٨٩.

[٥]. ر. ك: بحار الأنوار: ج ١١٠ ص ٢٣.

[٦]. انعام: آيه ٥٣.

[٧]. ر. ك: مسند ابن حنبل: ج ٢ ص ١٩٦ ح ٤٤٣٧.