درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠٦ - روش تفسير جامع

آتشى را افروخت، و سپس خطاب به يهودى فرمود: «روى اين آتش كجاست؟». يهودى پاسخ داد: رويى براى آن نمى‌شناسم. امام فرمود:

«مَثلِ روى پروردگار من، مَثَل اين آتش است». سپس اين آيه را قرائت فرمود:

«فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ‌

.[١]

پس به هر سو رو كنيد، آن جا روى خداست».[٢] اين اقدامِ امام، نشان مى‌دهد كه مفسّر كامل، كسى است كه تجربه و هنر لازم در به تصوير كشيدن حقايق عقلى به وسيله «مَثَل» را داشته باشد.

اين موارد، و موارد مشابه آن،[٣] نشان مى‌دهند كه از نگاه اهل بيت عليهم السلام كسى مى‌تواند مفسّر قرآن باشد كه علاوه بر تحصيل مقدماتِ مورد نياز، همه توان خود را نيز در جهت تدبّر و فهم و تفسير و تبيين اين كتاب آسمانى به كار گيرد.

از سوى ديگر، رواياتى تأكيد مى‌كنند بر اين كه تنها پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام آشنايى كامل به همه معارف قرآن دارند، مانند آنچه از امام باقر عليه السلام نقل شده:

ما يَستَطيعُ أحَدٌ أن يَدَّعِىَ أنَّ عِندَهُ جَميعَ القُرآنِ كُلَّهُ ظاهِرَهُ وباطِنَهُ غَيرَ الأَوصِياءِ.[٤]

[١]. بقره: آيه ١١٥.

[٢]. الخصال: ص ٥٩٧.

[٣]. ر. ك: الكافى: ج ١ ص ٢٢٨.

[٤]. الكافى: ج ١ ص ٢٢٨ ح ٢، بصائر الدرجات: ص ٢١٣ ح ١، بحار الأنوار: ج ٩٢ ص ٨٨ ح ٢٦.