درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٩ - ٣ فهم حقيقت قرآن توسط راسخان در علم

كرده‌اند،[١] مى‌توان گفت كه آيات قرآن، به دو دسته تقسيم شده‌اند:

دسته اوّل: آياتى كه مفهوم آنها به قدرى روشن است كه راه تفسير نادرست و سوء استفاده از آنها مسدود است. اين دسته از آيات، «محكمات» ناميده شده‌اند.

دسته دوم: آياتى كه تأويل‌پذيرند و فهم درست آنها نياز به سرمايه ويژه علمى دارد. به اين گونه آيات، «متشابهات» اطلاق شده است.

افراد منحرف و فتنه‌انگيز تلاش مى‌كنند كه دسته دوم را به دلخواه خود تفسير كنند تا از آنها به عنوان دستاويزى براى رسيدن به خواسته‌هايشان استفاده نمايند.

قرآن تأكيد مى‌فرمايد كه معناى صحيح آيات متشابه را جز خداوند متعال و راسخان در علم نمى‌دانند. به اين سخنى كه از امير مؤمنان عليه السلام نقل شده توجّه فرماييد:

إنَّ اللَّهَ- جَلَّ ذِكرُهُ- لِسَعَةِ رَحمَتِهِ و رَأفَتِهِ بِخَلقِهِ،... قَسَّمَ كَلامَهُ ثَلاثَهَ أقسامٍ: فَجَعَلَ قِسماً مِنهُ يَعرِفُهُ العالِمُ وَ الجاهِلُ، و قِسماً لايَعرِفُهُ إلّامَن صَفا ذِهنُهُ و لَطُفَ حِسُّهُ و صَحَّ تَمييزُهُ مِمَّن شَرَحَ اللَّهُ صَدرَهُ لِلإِسلامِ، و قِسماً لايَعرِفُهُ إلَّااللَّهُ و امَناؤُهُ وَ الرّاسِخونَ فِى العِلمِ.[٢]

خداوندِ بِشكوه‌نام، به سبب رحمت گسترده‌اش و رئوف بودن با آفريدگانش... كلام خود را به سه بخش تقسيم كرد: بخشى از

[١]. ر. ك: شناخت‌نامه قرآن: ج ٤( بخش ششم/ فصل دوم/ استواران در دانش و شناخت تأويل).

[٢]. بحار الأنوار: ج ٩٢ ص ٤٥.