درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٠ - يك سطح عبارات قرآنى

خداست:

إنَّ كِتابَ اللَّهِ عَلى‌ أربَعَةِ أشياءَ: عَلَى العِبارَةِ، وَ الإِشارَةِ، وَ اللَّطائِفِ، وَ الحَقائِقِ؛ فَالعِبارَةُ لِلعَوامِّ، وَ الإِشارَةُ لِلخَواصِّ، وَ اللَّطائِفُ لِلأَولِياءِ، وَ الحَقائِقُ لِلأَنبِياءِ.[١]

همانا كتاب خدا بر چهار چيز است: بر عبارت، اشارت، لطايف و حقايق. عبارت، براى عوام است، اشارت براى خواص، لطايف براى اوليا، و حقايق براى انبيا.

اينك، توضيحى در باره هر يك از اين مراتب يا لايه‌هاى (سطوح) معنايى:

يك. سطح عبارات قرآنى‌

سطح نخستِ معنايى قرآن، چيزى است كه عموم انسان‌ها مى‌توانند از آن، بهره ببرند و سرمايه لازم براى اين مرحله، تنها آشنايى با زبان عربى است. در اين مرحله، همه مى‌توانند از اين كتاب به ميزان ظرفيت و استعداد خود، بهره‌مند شوند.

به سخن ديگر، هر كس زبان عربى را بداند و بتواند عبارات قرآن را بفهمد، به تناسب قدرت درك خود، مى‌تواند از نورانيت آن، بهره ببرد، چنان كه از امير مؤمنان عليه السلام نقل شده كه مى‌فرمايد:

ما جالَسَ هذَا القُرآنَ أحَدٌ إلّاقامَ عَنهُ بِزِيادَةٍ أو نُقصانٍ: زِيادَةٍ فى هُدىً، أو نُقصانٍ فى عَمىً.[٢]

[١]. عوالى اللآلى: ج ٤ ص ١٠٥ ح ١٥٥.

[٢]. نهج البلاغة: خطبه ١٧٦، بحار الأنوار: ج ٩٢ ص ٢٤ ح ٢٤.