درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١٤ - ١ ترسيم فضاى نزول

راه پيشگيرى از خطا در تفسير قرآن را ارائه مى‌نمايند.

هر يك از اقسام ياد شده نيز انواعى دارند كه در اين جا براى آشنايى اجمالى با انواع روايات تفسيرى، به بيست گونه از برجسته‌ترين آنها اشاره مى‌كنيم:

١. ترسيم فضاى نزول‌

بخش قابل ملاحظه‌اى از روايات تفسيرى، رواياتى هستند كه فضاى نزول آيات را بيان مى‌كنند، مانند حديث كسا كه روشنگر فضاى نزول آيه تطهير است. ابو سعيد خدرى روايت كرده كه امّ سلمه، فضاى نزول آيه ياد شده را چنين ترسيم مى‌كند:

فى بَيتى نَزَلَت:

«إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً»

. قالَت: فَأَرسَلَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله إلى‌ عَلِىٍّ وفاطِمَةَ وَالحَسَنِ وَالحُسَينِ، فَقالَ: هؤُلاءِ أهلُ بَيتى.[١]

آيه شريف: «إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً» در خانه من نازل شد. او مى‌گويد: آن‌گاه پيامبر صلى الله عليه و آله على، فاطمه، حسن و حسين عليهم السلام را حاضر كرد و فرمود: «اينان اهل بيت من هستند».

بى‌ترديد، آشنايى با فضاى نزول آيات، سهم وافرى در فهم مراد و مقصود از آنها دارد. از اين رو، كتاب‌هاى فراوانى، آثار مرتبط با فضاى نزول آيات را جمع‌آورى كرده‌اند. سيوطى در كتاب أسباب النزول خود

[١]. المستدرك على الصحيحين: ج ٣ ص ١٥٨ ح ٤٧٠٥.