درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣ - الف - مبانى صدورى

دسته‌بندى‌ها بر پايه تعريف روشنى از مبانى، مكاتب، مذاهب، قواعد، روش‌ها، گرايش‌ها و سبك‌هاى تفسيرى نيست و از آن جا كه اين مباحث با اين عناوين، مباحثى نوظهورند، چه بسا در يك مورد، از اصطلاحات مختلفى استفاده شود. از اين رو، گاهى به جاى روش‌هاى تفسيرى، از اصطلاحات: گرايش‌ها، مذاهب يا مكاتب تفسيرى استفاده مى‌شود. از اين رو، براى دستيابى به تقسيم‌بندى مطلوب در تفسير قرآن، لازم است كه تعريف مشخّصى از اصطلاحات ياد شده ارائه شود:[١]

يك. مبانى تفسيرى‌

مبانى تفسير قرآن، عبارت است از پيش‌فرض‌ها و باورهاى اعتقادى يا علمى كه پذيرش يا ردّ آنها، نقش بنيادى در تفسير اين كتاب آسمانى دارد.

اين مبانى را مى‌توان به دو دسته تقسيم كرد:

الف- مبانى صدورى‌

مانند اين كه:

- الفاظ قرآن، كلام خداست.

- خطا در وحى راه نيافته است.

[١]. گفتنى است كه براى تبيين اجمالى اصطلاحات ياد شده، از كتاب آسيب‌شناسى جريان‌هاى تفسيرى( ج ١) نوشته محمّد اسعدى و همكاران، و نيز مقاله« ترمينولوژى مبانى و روش‌هاى تفسير قرآن» نوشته محمّد كاظم شاكر( مقالات و بررسى‌ها: ش ٧٢)، بهره گرفته‌ايم. علاقه‌مندان به شرح اين اصطلاحات مى‌توانند به منابع ياد شده مراجعه فرمايند.