درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١١٧ - ٥ تفسير مصداقى
معنا شده است.[١] اين گونه تفاسير روايى را تفسير لفظى مىناميم.
٤. تفسير مفهومى
مقصود از تفسير مفهومى، ابهامزدايى از مفهوم آيه است، مانند:
تفسير «طهارت» در آيه تطهير، تفسير «استدراج» در آيه «سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ»،[٢] تفسير «احسان» در آيه «هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ»،[٣] تفسير «محو و اثبات» در آيه «يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ».[٤]
٥. تفسير مصداقى
بخشى از روايات تفسيرى، به بيان مصاديق آيات اختصاص دارند، مانند: تفسير كمترين مرتبه صله رحم در آيه «وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ»[٥] به «سلام كردن»[٦] و تفسير رشد عقلى يتيم در آيه «فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً»[٧] به «توانايى حفظ مال»،[٨] تفسير احياى نفس در آيه «وَ مَنْ أَحْياها فَكَأَنَّما أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً»[٩] به «زندگى معنوى و رهايى از گمراهى»[١٠] و تفسير «عالِم به كتاب» در آيه «وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ
[١]. عدة الداعى: ص ٣٠٤.
[٢]. اعراف: آيه ١٨٢.
[٣]. الرحمن: آيه ٦٠.
[٤]. رعد: آيه ٣٩.
[٥]. نساء: آيه ١.
[٦]. الكافى: ج ٢ ص ١٥٥ ح ٢٢.
[٧]. نساء: آيه ٦.
[٨]. كتاب من لا يحضره الفقيه: ج ٤ ص ٢٢٢ ص ٥٥٢٣.
[٩]. مائده: آيه ٣٢.
[١٠]. الكافى: ج ٢ ص ٢١٠ ح ٢.