درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢٤ - ١٤ تفسير باطنى

١٣. تفسير متشابهات‌

بخشى از روايات تفسيرى، به تفسير آيات متشابه اختصاص دارند،[١] مانند: «الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‌»[٢] يا «وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ»[٣] يا «يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ»[٤].[٥]

١٤. تفسير باطنى‌

پيش از اين اشاره شد كه معارف قرآن، منحصر به مفاهيم ظاهرى نيست؛ بلكه اين كتاب آسمانى، داراى سطوح و لايه‌هاى معنايى فراوانى است كه برخى از آنها، ويژه اولياى الهى و راسخان در علم است. يكى از لايه‌هاى معنايى قرآن، مصاديقى است كه در طول زمان براى آن پديد مى‌آيد. بر پايه روايتى، امام باقر عليه السلام در تبيين ظاهر و باطن قرآن فرموده:

ظَهرُهُ الَّذينَ نَزَلَ فيهِمُ القُرآنُ، وبَطنُهُ الَّذينَ عَمِلوا بِمِثلِ أعمالِهِم، يَجرى فيهِم ما نَزَلَ فى اولئِكَ.[٦]

[١]. منظور از آيات« متشابه»، آياتى است كه در نگاه ابتدايى، مبهم و پيچيده اند، ليكن باتأمّل در آنها در كنار« محكمات»( يعنى آياتى كه معناى آنها روشن است)، مقصود معلوم مى‌گردد.

[٢]. طه: آيه ٥.

[٣]. حاقه: آيه ١٧.

[٤]. فتح: آيه ١٠.

[٥]. الكافى: ج ١ ص ١٣٠ ح ٢ و ص ١٢٧ ح ٦ و ص ١٤٤ ح ٦.

[٦]. معانى الأخبار: ص ٢٥٩ ح ١، تفسير العيّاشى: ج ١ ص ١١ ح ٤.