درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٥ - دو اختصاص داشتن فهم معارف قرآن به پيامبر و اهل بيت عليهم السلام

امام صادق عليه السلام نيز مى‌فرمايد:

مَن فَسَّرَ القُرآنَ بِرَأيِهِ، إن أصابَ لَم يُؤجَر، و إِن أخطَأَ فَهُوَ أبعَدُ مِنَ السَّماءِ.[١]

كسى كه قرآن را تفسير به رأى كند، اگر تفسيرش درست باشد، اجرى نمى‌برد و اگر اشتباه كند، دورترين فرد از آسمان [در پيشگاه الهى‌] است.

دو. اختصاص داشتن فهم معارف قرآن به پيامبر و اهل بيت عليهم السلام‌

شمارى از احاديث، تأكيد دارند كه معارف قرآن، فراتر از فهم عامّه مردم اند و تنها پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت او عليهم السلام- كه مخاطبان اصلى قرآن اند- مى‌توانند به حقايق اين كتاب آسمانى برسند. بنا بر اين، تنها راه دين‌شناسى براى ديگران، مراجعه به سنّت و عترت است. اينك، نمونه‌اى از اين احاديث:

الف- امام باقر عليه السلام، خطاب به جابر بن جعفى فرموده است:

يا جابِرُ! لَيسَ شى‌ءٌ أبعَدَ مِن عُقولِ الرِّجالِ مِن تَفسيرِ القُرآنِ؛ إنَّ الآيَةَ يَكونُ أوَّلُها فى شى‌ءٍ و آخِرُها فى شى‌ءٍ، و هُوَ كَلامٌ مُتَّصِلٌ مُتَصَرِّفٌ عَلى‌ وُجوهٍ.[٢]

اى جابر! هيچ چيز، به اندازه تفسير قرآن، دور از دسترس انديشه‌هاى مردان نيست. يك آيه، ابتدايش در باره چيزى است و انتهايش در باره چيزى ديگر، و قرآن، گفتار پيوسته‌اى است كه به گونه‌هاى مختلف، فهميده مى‌شود.

[١]. تفسير العيّاشى: ج ١ ص ١٧ ح ٤، بحار الأنوار: ج ٩٢ ص ١١٠ ح ١٣.

[٢]. المحاسن: ج ٢ ص ٧ ح ١٠٧٦، تفسير العيّاشى: ج ١ ص ١٢ ح ٨.