درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٤ - يك حرمت«تفسير به رأى»

اعم از اصول يا فروع، راهى جز شنيدن از پيشوايان صادق عليهم السلام وجود ندارد. همچنين استنباط احكام نظرى از ظواهر كتاب خدا و يا ظواهر سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله، مادام كه در باره حقيقت آنها از اهل بيت عليهم السلام، چيزى به ما نرسيده است، جايز نيست؛ بلكه بايد در اين باره، توقّف و احتياط كرد.

مهم‌ترين دلايلى كه براى اثبات اين نظريه اقامه شده، عبارت اند از:

يك. حرمت «تفسير به رأى»

بر اساس احاديث متواتر، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام، «تفسير به رأى» را تحريم كرده‌اند. بنا بر اين، براى فهم معارف و مقاصد قرآن، راهى جز رجوع به خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله، وجود ندارد. برخى احاديث كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در اين باره نقل شده‌اند، عبارت اند از:

مَن قالَ فِى القُرآنِ بِرَأيِهِ، فَليَتَبَوَّأ مَقعَدَهُ مِنَ النّارِ.[١]

كسى كه در قرآن، به رأى خود نظر دهد، جايگاهش آتش باد!

مَن فَسَّرَ القُرآنَ بِرَأيِهِ، فَقَدِ افتَرى‌ عَلَى اللَّهِ الكَذِبَ.[٢]

كسى كه قرآن را تفسير به رأى كند، به يقين، به خدا دروغ بسته است.

مَن فَسَّرَ القُرآنَ بِرَأيِهِ فَأَصابَ الحَقَّ، فَقَد أخطَأَ.[٣]

كسى كه قرآن را تفسير به رأى كند، حتّى اگر درست بگويد، باز خطا كرده است.

[١]. سنن الترمذى: ج ٥ ص ١٩٩ ح ٢٩٥٠- ٢٩٥١، عوالى اللآلى: ج ٤ ص ١٠٤ ح ١٥٤.

[٢]. كمال الدين: ص ٢٥٧، التحصين، ابن طاووس: ص ٦٢٥.

[٣]. مجمع البيان: ج ١ ص ٨٠، البرهان، زركشى: ج ٢ ص ١٦٤.