درآمدى بر تفسير جامع روايى
(١)
پيشگفتار
٧ ص
(٢)
فصل يكم جايگاه قرآن در حوزه معارف دينى
١١ ص
(٣)
ويژگىهاى قرآن
١١ ص
(٤)
1 اصالت
١٢ ص
(٥)
2 تحريفناپذيرى
١٢ ص
(٦)
3 جامعيت
١٣ ص
(٧)
4 جاودانگى
١٧ ص
(٨)
5 طراوت
١٨ ص
(٩)
6 بطون و لايههاى معنايى
١٩ ص
(١٠)
يك سطح عبارات قرآنى
٢٠ ص
(١١)
دو سطح اشارات قرآنى
٢٢ ص
(١٢)
سه سطح لطايف قرآنى
٢٥ ص
(١٣)
چهار سطح حقايق قرآنى
٢٦ ص
(١٤)
فصل دوم مبانى، قواعد، روشها، گرايشها و سبكهاى تفسيرى
٢٩ ص
(١٥)
پيشينه تحقيق
٢٩ ص
(١٦)
1 مذاهب التفسير الإسلامى
٣٠ ص
(١٧)
2 التفسير و المفسرون
٣٠ ص
(١٨)
3 مبانى و روشهاى تفسير قرآن
٣١ ص
(١٩)
4 التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب
٣١ ص
(٢٠)
5 مكاتب تفسيرى
٣٢ ص
(٢١)
شناخت مصطلحات، پيشنياز جريانشناسى تفاسير
٣٢ ص
(٢٢)
يك مبانى تفسيرى
٣٣ ص
(٢٣)
الف - مبانى صدورى
٣٣ ص
(٢٤)
ب - مبانى دلالى
٣٤ ص
(٢٥)
دو قواعد تفسيرى
٣٤ ص
(٢٦)
سه روشهاى تفسيرى
٣٦ ص
(٢٧)
الف - تفسير قرآن به قرآن
٣٧ ص
(٢٨)
ب - تفسير قرآن به سنت
٣٩ ص
(٢٩)
ج - تفسير عقلى
٤١ ص
(٣٠)
د - تفسير شهودى
٤٤ ص
(٣١)
ه - تفسير علمى
٤٦ ص
(٣٢)
يك موافقت مطلق
٤٧ ص
(٣٣)
دو مخالفت مطلق
٤٧ ص
(٣٤)
سه موافقت مشروط
٤٧ ص
(٣٥)
و - تفسير جامع
٤٩ ص
(٣٦)
چهار گرايشهاى تفسيرى
٥٢ ص
(٣٧)
پنج سبكهاى تفسيرى
٥٣ ص
(٣٨)
فصل سوم جايگاه علمى اهل بيت(ع) در تفسير قرآن
٥٥ ص
(٣٩)
1 معناى سنت
٥٥ ص
(٤٠)
ادله تعميم معناى«سنت» به احاديث اهل بيت عليهم السلام
٥٦ ص
(٤١)
الف - وجوب تمسك به اهل بيت عليهم السلام
٥٦ ص
(٤٢)
ب - دانش اهل بيت عليهم السلام، دانش پيامبر صلى الله عليه و آله است
٥٧ ص
(٤٣)
ج - حديث اهل بيت عليهم السلام، حديث پيامبر صلى الله عليه و آله است
٥٩ ص
(٤٤)
2 ادله جايگاه قرآنى اهل بيت عليهم السلام
٦١ ص
(٤٥)
الف - اشارات قرآن
٦١ ص
(٤٦)
1 فهم حقيقت قرآن توسط پاكان
٦١ ص
(٤٧)
2 مرجعيت علمى اهل ذكر
٦٣ ص
(٤٨)
3 فهم حقيقت قرآن توسط راسخان در علم
٦٧ ص
(٤٩)
ب - تصريح پيامبر صلى الله عليه و آله
٧٢ ص
(٥٠)
ج - تأكيد امير مؤمنان عليه السلام
٧٣ ص
(٥١)
د - اعتراف بسيارى از صحابه، تابعين و دانشمندان
٧٤ ص
(٥٢)
ه - تبيين اهل بيت عليهم السلام
٧٧ ص
(٥٣)
3 رابطه متقابل قرآن و سنت
٧٧ ص
(٥٤)
الف - فهم قرآن، بىنياز از سنت
٧٧ ص
(٥٥)
نقد اين ديدگاه
٨٠ ص
(٥٦)
ب - فهم قرآن، تنها از طريق سنت
٨٢ ص
(٥٧)
يك حرمت«تفسير به رأى»
٨٤ ص
(٥٨)
دو اختصاص داشتن فهم معارف قرآن به پيامبر و اهل بيت عليهم السلام
٨٥ ص
(٥٩)
سه ظاهر نبودن الفاظ قرآن
٨٩ ص
(٦٠)
نقد دليل اول
٩٠ ص
(٦١)
نقد دليل دوم
٩١ ص
(٦٢)
نقد دليل سوم
٩٤ ص
(٦٣)
ج - فهم قرآن از طريق سنت، در موارد خاص
٩٥ ص
(٦٤)
د - فهم قرآن از طريق سنت، تنها در برخى سطوح
٩٨ ص
(٦٥)
عرصههاى نقشآفرينى سنت در معرفت دينى
٩٩ ص
(٦٦)
فصل چهارم نقش عملى اهل بيت(ع) در تفسير قرآن
١٠١ ص
(٦٧)
1 آموزش روش تفسير قرآن
١٠١ ص
(٦٨)
پيشنيازهاى تفسير قرآن
١٠٢ ص
(٦٩)
الف - مقدمات تدبر در قرآن
١٠٢ ص
(٧٠)
ب - تدبر در متن قرآن
١٠٣ ص
(٧١)
ج - اتصال به منبع وحى و الهام
١٠٣ ص
(٧٢)
روش تفسير جامع
١٠٤ ص
(٧٣)
2 تفسير آيات متشابه
١٠٨ ص
(٧٤)
3 تشخيص آيات منسوخ
١٠٨ ص
(٧٥)
4 تفسير باطن قرآن
١٠٩ ص
(٧٦)
5 پيكار با تفسيرهاى ناروا
١١٠ ص
(٧٧)
6 تفسير بسيارى از آيات قرآن
١١٢ ص
(٧٨)
فصل پنجم گونهشناسى روايات تفسيرى
١١٣ ص
(٧٩)
1 ترسيم فضاى نزول
١١٤ ص
(٨٠)
2 تفسير قرآن به قرآن
١١٥ ص
(٨١)
3 تفسير لفظى
١١٦ ص
(٨٢)
4 تفسير مفهومى
١١٧ ص
(٨٣)
5 تفسير مصداقى
١١٧ ص
(٨٤)
6 تفسير عقلى
١١٨ ص
(٨٥)
7 تفسير فقهى
١١٩ ص
(٨٦)
8 تفسير علمى - تجربى
١٢٠ ص
(٨٧)
9 تفسير عملى
١٢٠ ص
(٨٨)
10 تفسير شهودى
١٢٢ ص
(٨٩)
11 تفسير تاريخى
١٢٣ ص
(٩٠)
12 تفسير تمثيلى
١٢٣ ص
(٩١)
13 تفسير متشابهات
١٢٤ ص
(٩٢)
14 تفسير باطنى
١٢٤ ص
(٩٣)
15 تبيين حكمت احكام
١٢٦ ص
(٩٤)
16 تبيين اطلاقات و عمومات
١٢٦ ص
(٩٥)
17 تبيين اشارات
١٢٧ ص
(٩٦)
18 تبيين آيات منسوخ
١٢٧ ص
(٩٧)
19 مبارزه با تفاسير نادرست
١٢٨ ص
(٩٨)
20 تفسير قرآن بدون اشاره به آيهاى خاص
١٢٨ ص
(٩٩)
فصل ششم حجيت روايات تفسيرى
١٣٣ ص
(١٠٠)
سه نظريه در باره حجيت روايات تفسيرى
١٣٤ ص
(١٠١)
1 حجيت خبر ثقه در تفسير
١٣٥ ص
(١٠٢)
نقد نظريه نخست
١٣٥ ص
(١٠٣)
2 عدم حجيت خبر ثقه در تفسير
١٣٦ ص
(١٠٤)
نقد نظريه دوم
١٣٩ ص
(١٠٥)
3 اعتبار نسبى روايات تفسيرى دسته سوم
١٣٩ ص
(١٠٦)
فصل هفتم آسيبشناسى تفسير قرآن
١٤٣ ص
(١٠٧)
آسيبهاى تفسير
١٤٨ ص
(١٠٨)
1 تمايلات نفسانى
١٤٨ ص
(١٠٩)
2 باورهاى اعتقادى
١٤٨ ص
(١١٠)
3 جهل
١٤٩ ص
(١١١)
4 احساس بىنيازى از كارشناسان قرآنى
١٤٩ ص
(١١٢)
جامع همه آسيبها
١٤٩ ص
(١١٣)
آسيبهاى احاديث تفسيرى
١٥٠ ص
(١١٤)
الف - تعريف جعل حديث
١٥٠ ص
(١١٥)
ب - انگيزه جعل حديث
١٥١ ص
(١١٦)
ج - تاريخ جعل حديث
١٥٣ ص
(١١٧)
د - زمينههاى ورود جعل به احاديث تفسيرى
١٥٤ ص
(١١٨)
يك تفسير قصههاى قرآن
١٥٤ ص
(١١٩)
دو بيان شأن نزول شمارى از آيات
١٥٧ ص
(١٢٠)
سه تأويل غاليان
١٥٩ ص
(١٢١)
چهار فضيلتسازى براى قرائت قرآن
١٦٣ ص
(١٢٢)
ه - كميت روايات مجعول تفسيرى
١٦٥ ص
(١٢٣)
فهرست تفصيلى
١٦٩ ص
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص

درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢٨ - ٢٠ تفسير قرآن بدون اشاره به آيهاى خاص

آيه توارث مؤمنان از يكديگر،[١] و آيه امتاع.[٢] گفتنى است كه نسخ در اين روايات، اعم از نسخ اصطلاحى است.

١٩. مبارزه با تفاسير نادرست‌

بخشى از روايات تفسيرى، خطاى برخى از مفسّران صدر اسلام را در تفسير شمارى از آيات بيان مى‌كنند و بدين سان، از تحريف معنوى قرآن پيشگيرى مى‌نمايند، مانند روايتى كه آيات موهم عدم عصمت انبياى الهى را- كه موجب تفسير نادرست شمارى از مفسّران شده است- تفسير مى‌نمايد.

٢٠. تفسير قرآن بدون اشاره به آيه‌اى خاص‌

نكته بسيار مهم و شايان تأمّل در شناخت روايات تفسيرى، اين است كه آنچه تاكنون بدان اشاره شد، تنها عناوين بخشى از ره‌نمودهاى پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام در تبيين و تفسير قرآن كريم است؛ ليكن بخش اعظم روايات تفسيرى، رواياتى هستند كه بدون اشاره به آيات قرآن، آنها را تفسير نموده‌اند؛ زيرا بر پايه روايتى از امام باقر عليه السلام، بسيارى از سخنان اهل بيت عليهم السلام كه به ظاهر تفسيرى نيستند، ريشه قرآنى دارند، سخن امام، اين گونه است:

إذا حَدَّثتُكُم بِشَى‌ءٍ فَاسأَلونى مِن كِتابِ اللَّهِ، ثُمَّ قالَ فى بَعضِ حَديثِهِ: إنَّ رَسولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله نَهى‌ عَنِ القيلِ وَالقالِ وفَسادِ المالِ وكَثرَةِ السُّؤالِ، فَقيلَ لَهُ: يَابنَ رَسولِ اللَّهِ أينَ هذا مِن كِتابِ اللَّهِ؟ قالَ: إنَّ اللَّهَ عز و جل يَقولُ:

«لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْواهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ


[١]. انفال: آيه ٧٢.

[٢]. بقره: آيه ٢٤٠.