استفتائات - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤٣٨ - سال خمسى و زمان محاسبه خمس

[١٦٥٣] سؤال ٢٩٤: آيا تعيين ابتداى سال خمسى به دست خود ماست؟ و كسى كه ابتداى شروع به كار و كسب و درآمد خود را نمى‌داند، چه بايد بكند؟

پاسخ: ابتداى سال، از وقت به دست آوردن منافع محسوب مى‌شود. در مثل تجارت و كسب كه فوايد آن به تدريج حاصل مى‌شود، بايد زمان به دست آوردن اولين منفعت، ابتداى سال خمسى قرار داده شود و نيز مى‌تواند در بين سال كه مشغول كسب شده، فوايد خود را تخميس نمايد و در سال بعد، پس از گذشتن يك سال تمام از خمس دادن اول، فوايد يك ساله خود را تخميس كند. در مثل كارمندان و ديگر حقوق بگيران، زمان گرفتن اولين حقوق، اول سال خمسى محسوب مى‌شود و در مثل زراعت و امثال آن كه فوايدش دفعى است، مبدأ سال خمسى، موقع حصول فايده است و چنانچه مبدأ كسب و به دست آوردن منفعت را ندانند، به قدر متيقّن عمل نمايند.

[١٦٥٤] سؤال ٢٩٥: آيا مى‌توان سال خمسى را تغيير داد؟

پاسخ: مى‌توان سال خمسى را تغيير داد؛ ولى اگر مستلزم گذشت بيش از يك سال از درآمد خاصّى باشد، خمس آن را بايد جداگانه حساب كرد.

[١٦٥٥] سؤال ٢٩٦: كسى داراى سال خمسى بوده و چند سال به جهت اين كه قرضش بسيار بيشتر از اضافه درآمد در سر سال بوده، گمان مى‌كرده كه وظيفه‌اى براى خمس دادن ندارد. آيا اكنون وظيفه‌اى دارد يا خير؟ و سال خمسى او تغيير كرده يا نه؟

پاسخ: اكنون وظيفه چنين شخصى رسيدگى به حساب خودش است كه مى‌تواند اين كار را با مراجعه به فرد آگاه به مسائل شرعى انجام دهد و اگر بعد از رسيدگى معلوم شد كه خمس بدهكار است، بايد آن را بپردازد؛ ولى با ندادن خمس، مبدأ سال خمسى به خودى خود عوض نمى‌شود، هر چند مى‌تواند اكنون به حساب خود رسيدگى كند و آن را سر سال خمسى جديد خود قرار دهد.