فصوص الحکم، [١]عقلة المستوفر[٢] و رسائلش[٣] ذکر و به شدت از آن دفاع کرده است. بعد از او، گویا متن یاد شده، به طور گسترده به درون منابع عرفان و فلسفه راه می‌یابد و مورد استناد و شرح قرار می‌گیرد. نمونه‌هایی از آثار عارفان و فیلسوفانی که این حدیث را آورده‌اند _ افزون بر مواردی که قبلاً ذکر شد _ بدین قرارند: طبقات الصوفیة[٤] از خواجه عبدالله انصاری(م٤٨١ق)، مثنوی معنوی[٥] و فیه ما فیه[٦] از مولوی(م٦٢٨ق)، رسالة النصوص[٧] ازصدر الدین قونوی(م٦٧٣ق)، مشارق الدراری[٨] ازسعید فرغانی (م٦٩١ق)، تاریخ گزیده[٩] از احمد مستوفی (م٧٣٠ق)، مصباح الانس[١٠] از ابن فناری (م٨٣٤ق)، تمهید القواعد[١١] از صائن الدین (م٨٥٣ق)، عوالی اللئالی[١٢] از ابن ابی جمهور الاحسائی(م‌حدود ٨٨٠ق)، الدرة الفاخرة[١٣] از عبد الرحمن جامی (م٨٩٨ق)، تفسیر المحیط الاعظم و البحر الخضم[١٤] از سید حیدر آملی(ق٨)، کسر الاصنام الجاهلیة[١٥] از صدرالمتألهین (م١٠٥٠ق)، اصول المعارف[١٦] از فیض کاشانی (م١٠٩١ق)، اسرار الحکم[١٧] از محقق سبزواری (م١٢٨٨ق)، تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة[١٨] از گنابادی(م١٣٢٧ق)، و ده‌ها کتاب دیگر که بیشتر از عرفا، متصوفه و فلاسفه بوده‌اند.

بررسی متن حدیث

پس از واکاوی سندی، وضعیت متن و محتوا را مورد تأمل قرار می‌دهیم:

[١]. همان، ج١، ص٥٢١.

[٢]. همان، ج١، ص١٤٨.

[٣]. همان، ج١، ص١١.

[٤]. همان، ج٢، ص١٣٢.

[٥]. همان، ج١، ص١٤٣.

. [٧٥٣] همان، ج١، ص٦٦.

[٦]. الفتاوی الکبری، ج٥، ص٨٨.

[٧]. مانند: ملا علی قاری (م١٠١٤ق) در الاسرار المرفوعة، ص٢٧٣.

[٨]. فصوص الحکم، ج٢، ص٣٩٩.

[٩].«حدیث کنز مخفی و سیر تاریخی آن»، ص١٦.

[١٠]. رسائل اخوان الصفا، ج١، ص٥.

[١١]. اندیشه سیاسی اخوان الصفا، ص٢٨؛ الذریعة، ج٨، ص٩؛ معجم المطبوعات العربیة و المعربة، ج١، ص٤٠٩.

[١٢]. رسائل اخوان الصفا، ج٣، ص٣٥٧.

[١٣]. رساله در حقیقت و کیفیت سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات، ص٧.

[١٤]. ج٢، ص١١٢، ٢٣٢، ٣١٠، ٣٢٢، ٣٣١، ٣٣٩؛ ج٣، ص٢٦٧؛ ج٤، ص٤٢٨.

[١٥]. ص٢٠٣.

[١٦]. ص٤٨.

[١٧]. رسائل ابن عربی، ص١٩٧ و ٣٠٦.