علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٠١ - بررسی دو نظریه دربارۀ «وارثان برگزیدۀ قرآن»(با تأكید بر احادیث امامیه)
قیاسی پیدا نکنند و در بیان احکام الهی دچار تناقض و اختلاف نشوند. در غیر این صورت یا ادعای وراثتشان کاذب است یا قرآن را چنین توانی در پاسخگویی به نیازها و پرسشها نبوده است که سراغ ظن و قیاس رفته و سر از اختلاف آرا و انظار در آوردهاند. فرض عدم جامعیت قرآن در پاسخگویی به نیازها و مسائل باطل است و بطلان آن مقبول عموم امت اسلامی است، پس آنچه میماند و چارهای جز آن نیست، فرض نخست است که مانع اصلی و تامه در عدم لیاقت عموم امت حتی گروه شاخص آن، در دستیابی به مقام وراثت قرآن است و آن فقدان دانش سرشار در شناخت قرآن نزد آنان است. بداهت این دلیل تا حدی است که عقل آدمی آن را درک و درستی آن را تأیید میکند. در برخی از روایات اهل بیت: غیرمستقیم به این دلیل عقلی به عنوان نشانه وارثان راستین قرآن اشاره شده و تأکید شده است که وارثان قرآن نیازی به پرسش از احدی در امور دینی نداشتند؛ در حالی که خود مرجع پرسش دیگران بودهاند؛ از جمله در روایتی آمده است:
... أَنَّ عَلِیاً کَانَ أَوْلَی بِرَسُولِ اللهُ مِنْ غَیرِهِ لِأَنَّهُ کَانَ أَخُوهُ فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ، لِأَنَّهُ حَازَ میرَاثُهُ وَ سِلَاحَهُ وَ مَتَاعُهُ وَ بَغْلَتَهُ الشَّهْبَاءَ وَ جَمِیعَ مَا تَرَکَ، وَ وَرِثَ کِتَابَهِ مِنْ بَعْدِهِ قَالَ اللهُ تَعَالَی:«ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَینا مِنْ عِبادِنا»، وَ هُوَ الْقُرْآنُ کُلَّهُ نَزَلَ عَلَی رَسُولِ اللهِ ٦ وَ کَانَ یعْلَمُ النَّاسَ مِنْ بَعْدِ النَّبِی وَ لَمْ یعْلِمْهُ أَحَدُ وَ کَانَ یسْئَلُ وَ لَا یسْأَلُ أَحَداً عَنْ شَیءٍ مِنْ دِینِ اللهِ؛[١]
همانا علی٧ به رسول الله٦ از هر کسی دیگری نزدیکتر بود؛ چرا که علی٧ برادر پیامبر٦ در دنیا و آخرت است و علی٧ است که میراث پیامبر٦ را به ارث برد. همچنین سلاح، متاع، مرکب ایشان به نام شهباء و همه ماترک ایشان را به ارث برد. و کتاب پیامبر٦ را بعد از رحلت ایشان، علی٧ به ارث برد آن گونه که خداوند میفرماید«این کتاب را به بندگان برگزیده خود به ارث دادیم». و مقصود از کتاب قرآن است که تمام آن بر پیامبر٦ نازل شد. علی٧ بعد از پیامبر٦ به مردمان علم میآموخت، در حالی احدی چیزی به وی نیاموخت، و هماره از علی٧ سؤال میشد، در حالی وی از احدی در باره امری از مسائل دینی سؤال نمیکرد.
در بخش دوم روایت، با استناد به آیه وراثت کتاب و وجود دانش آن نزد علی٧ برای ایشان دانشی بیان شده است که وی از هر گونه سؤال از غیر در امور دینی بی نیاز میکرده است و این همان وراثت حقیقی قرآن است. البته آن گونه که گذشت، طبیعت توارث نیز خود سنجهای بر آزمون مدعیان راستین وراثت از مدعیان غیر حقیقی است.
طهارت و هدایت یافتگی
در بخشی از روایت رضوی در مناظرۀ با عالمان اهل سنّت، امام رضا٧ به طهارت و هدایت
[١]. بصائر الدرجات، ص٦٥.