گفته شده یهود گردش قبله از بیت المقدس به سوی کعبه را انکار می‌کردند که آیه نازل شد. نیز گفته‌اند ‌در مورد نماز مستحبی در حالت سوار بر مرکب فرود آمده است و امین الاسلام طبرسی این سبب را مروی از ائمه: خوانده است.

او در ادامه می‌گوید:

آنچه از ظاهر آیه و قبل از تأمل به دست می‌آید، این است که رعایت قبله به صورت مطلق شرط نیست؛ در حالی که (عدم اشتراط) به حال ضرورت و یا نافله سوار بر مرکب مقید می‌شود؛ به دلیل آنچه گذشت...[١]

٤. رفع ابهام از مفردات آیه و ترکیبات کلام

نمونه‌های‌ این کارکرد سبب نزول در آثار محقق اردبیلی را با نظر به نتایج حاصل از آن می‌توان با این عناوین مطرح نمود:

١-٤. گزینش لفظ مشعر به اباحه با وجوب فعل منافات ندارد. وی در باره آیه ‌«إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَائِرِ اللّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَیْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِ أَن یَطَّوَّفَ بِهِمَا وَمَن تَطَوَّعَ خَیْراً فَإِنَّ اللّهَ شَاكِرٌ عَلِیمٌ»[٢] می‌گوید:

برگزیدن این لفظ مشعر به اباحه، در باره سعی بین صفا و مروه، از آن روست که مسلمانان آن را ناروا می‌پنداشتند، بنا بر روایتی که می‌گوید در جاهلیت بر آن دو کوه بت‌هایی ‌بود و مردم بین آن دو کوه طواف کرده، اصنام را لمس می‌کردند؛ حال آن که مسلمانان این عمل را گناه می‌دانستند. وقتی بت‌ها ‌در هم شکسته شد، این گناه رخت بر بست؛ اما مسلمانان همچنان بنا بر تصور پیشین، از سعی اجتناب می‌کردند. این آیه نازل شد تا این گمان را دفع کند. پس معنای «من تطوّع» می‌تواند چنین باشد: هر کس سعی‌[بین صفا و مروه] را _ که طاعت است _ انجام داد... پس در این صورت، «تطوُّع» به معنای مطلق طاعت است، واجب باشد یا مستحب؛ اما وجوب آن از بیان سنت نبی اکرم٦ و ائمه اطهار: استفاده می‌شود.[٣]

اردبیلی با این گفتار، در پی بیان این نکته است که نفی حرج و اثم، با وجوب منافاتی
ندارد؛ گرچه وجوب را ثابت نیز نمی‌کند و ثبوت آن به سبب امر دیگری است که همانا سنت نبی اکرم٦ است‌.[٤]

[١]. ‌زبدة البیان، ص‌٣٠٧. ‌

[٢]. سوره مائده، آیه‌٢‌.

[٣]. ‌زبدة البیان، ص‌٢٩٦‌.

[٤]. سوره حج، آیه‌٢٥‌.