بیشتر روایات سبب نزول اخبار آحادند که از طریق اهل سنت وارد شده‌اند. طرز نگرش شخص به مقوله روایت، به طور عام و به خبر واحد، به طور خاص، در چگونگی تعامل او با روایات و اخبار سبب نزول مدخلیت تام دارد. فقیه اخباری گرچه به نقل روایات سبب نزول مبادرت شایسته می‌ورزد، اما به بهره‌گیری از مضمون آنها چندان علاقه‌ای ‌نشان نمی‌دهد. در مقابل، فقیه اصولی برخوردی متفاوت با این روایات دارد؛ آن گروه از اصولیانی که خبر واحد را منشأ عمل ندانسته‌اند، کمتر به نقل روایات سبب نزول پرداخته‌اند ‌و آنان که به خبر واحد عمل کرده‌اند، به نقل این نوع روایات بیشتر مبادرت ورزیده‌اند ‌و بهره برداری‌های‌ متنوعی از این روایات در آثارشان مشاهده می‌گردد. مقدس اردبیلی، فقیه اصولی، از گروه اخیر است. او مانند سلف خود، شیخ طوسی به خبر واحد بها داده است و به استناد روایات سبب نزول به تأیید یا ردّ استنباط‌های‌ فقهی، رفع ابهام از چهره برخی آیات و حتی به برداشت‌های‌ اصولی از مضامین روایات مزبور مبادرت کرده و در هنگام ضرورت، به نقد این روایات نیز پرداخته است.

کلید واژه‌ها: مقدس اردبیلی، روایات اسباب نزول، فقه، رویکرد، تبیین، استناد، نقد.

درآمد

احمد بن محمد اردبیلی (م٩٩٣ق)، معروف به محقق و مقدس اردبیلی، فقیهی متکلم،

[١] استادیار دانشگاه فردوسی مشهد.

[٢] دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد.