علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٧٤ - گونه شناسی روایات القرائات
روایات القرائات و گونههای آن
روایات کتاب سیاری را به لحاظ محتوایی میتوان به چهار دسته تقسیم کرد:
دسته نخست: روایات تفسیری
روایت تفسیری، آنسان که برخی تعریف کردهاند، «روایتی است که بخشی از آیه در آن
مذکور باشد و یا روایت ناظر به آیهای باشد که خود آیه در حدیث مذکور نیست، اما حدیث به
بیان مراد خداوند در آن آیه پرداخته یا زمینه فهم آن را فراهم ساخته است».[١] بر مبنای
این تعریف، در کتاب القرائات ١٧١ روایت تفسیری وجود دارد. به دیگر سخن،٤٤/٢٣% روایات کتاب تفسیری است. ویژگی ظاهری و بارز این گونه احادیث آن است که بیشتر توضیحات و
تفاسیر امام با الفاظی چون: «قال»، «یعنی»، «أی»، «قال ...یروی تفسیر ذلک» و ...از متن آیه متمایز میشوند.
خود این روایات را میتوان بر اساس محتوا به دستههای زیر تقسیم کرد:
١. تفسیر واژگانی (هشت روایت)[٢]، ٢. ایضاح مراد ظاهری آیات[٣] (٥٢روایت)، ٣. استناد
به قرآن (هشت روایت)[٤]، ٤. تفصیل قصص قرآنی (٢ روایت)[٥]، ٥. شأن نزول(پانزده روایت)[٦]،
٦. تفسیر باطنی آیات (٧١ روایت)[٧]، ٧. دفع شبهه بر آمده از ظاهر آیه (شش روایت)[٨]، ٨. بیان رابطه بین آیات مانند ناسخ و منسوخ (هشت روایت)[٩] و محکم و متشابه(یک روایت)[١٠]. بی شک، هیچ یک از روایات پیش گفته بر تحریف قرآن دلالت ندارند و از دایره بحث ما خارج خواهند بود.
[١]. مستدرک الوسائل، ج٣، ص٢٢، ٤٥٥، و...، الذریعة، ج٤، ص٤٥٤و...
[٢]. کتاب القرائات، ح٤٥، ٦٠، ٨٩، ٢٢٤، ٤٥٨، ٦٨٥.
[٣]. Revelation and Falsification , p٤٤
[٤]. کتاب القرائات، ح١-١٧.
[٥]. همان، ح١٨-٣١.
[٦]. همان، ح٨٤ و ١٠٩ ؛ ح١٧٥و٣٥٠و...
[٧]. همان، ح٦٠، ٦٢، ٨٩، ٩٤، ١٠٨، ١٤٣، ١٦٨، ١٩٦، ٢٣٦، ٢٣٩، ٢٧٦، ٢٧٧، ٣٠٢، ٣٠٦، ٣٠٨، ٣١٤، ٣٥٤، ٣٦٢، ٣٦٥، ٣٧٤، ٣٨٧، ٣٩١، ٣٩٨، ٤٠٧، ٤١٤، ٤٣٥، ٤٣٦، ٤٤٥، ٤٤٦، ٤٤٨، ٤٦٤، ٤٨٨، ٥٠٢، ٥١٤، ٥٧٧، ٦٠٢ - ٦٠٥، ٦١٥، ٦٤٦، ٦٦٩، ٧٠١. به نقل از Revelation and Falsification, p٤٤.
[٨]. «روایات تفسیری شیعه، گونه شناسی و حجیت»، ص٦.
[٩]. کتاب القرائات، ح٥٠، ٢٥٠، ٣٣٧، ٤٦٩، ٤٧٠، ٦٣٢، ٦٤١، ٦٤٩.
[١٠]. همان، ح٢٠، ٢٤، ٢٨، ٢٩، ٣٠، ٣٣، ٩٠، ١٢١، ١٢٢، ١٣٣، ١٣٤، ١٥٩، ١٧٣، ١٧٥، ١٧٦، ٢٥٣، ٢٥٥، ٢٥٦، ٢٥٧، ٢٨٣، ٣٣٤، ٣٤٤، ٣٦٤، ٣٧٦، ٣٧٧، ٣٨٥، ٣٨٩، ٣٩٤، ٤٠٢، ٤٠٣، ٤١٦، ٤٤٢، ٤٥٢، ٤٥٣، ٤٥٩، ٤٧١، ٥٠٠، ٥٢٤، ٥٢٦، ٥٣٠، ٥٦٨، ٦١٢، ٦٣٣، ٦٣٤، ٦٥٠، ٦٩٠، ٦٩١، ٧٠٢، ٧٠٣، ٧١٣، ٧١٥، ٧٢٤.