جابر بن یزید جعفی (حدود ٥٠ _ ١٢٨ق) از اصحاب نامدار و مورد وثوق امام باقر و امام صادق٨ و از دانشمندان بزرگ شیعه امامیه در نیمه دوم قرن اول و نیمه اول قرن دوم هجری است. با وجود اعتقاد راسخ او به مکتب اهل بیت:، توجه وی به بطون آیات و احادیث _ که در برخی از روایات و اقوال منقول از او نیز بدان تصریح گردیده _ سبب شده که غالیان وی را از پیشکسوتان خویش شمرده، از او به عنوان کسی که از اسرار، علوم الهی و مقامات معنوی و فوق انسانی امامان: آگاه بود، یاد کنند. سوء استفاده غالیان از نام و شخصیت وی باعث شده که برخی جابر جعفی را شبه غالی بدانند و یا او را از غالیان نیمه افراطی به شمار آورند و عده‌ای نیز به صراحت او را غالی معرفی کنند؛ حال آن که او از اتهام غلو مبراست. اخبار منتسب به جابر جعفی در آثار غلات به خصوص نصیریه نمونه‌هایی گویا از سوء استفاده غالیان از شخصیت او است که می‌توان آن را اصلی‌ترین عامل اشتهار وی به عنوان یک غالی نزد بدنه اصلی شیعه قلمداد نمود.

کلید واژه‌ها: جابر جعفی، شیعه امامیه، غلو، غالیان، نصیریه، رجال شناسان.

درآمد

ابو محمد جابر بن یزید جعفی کوفی (م ١٢٨ق)[٣] از اصحاب نامدار امام باقر و امام صادق٨

* استادیار دانشگاه شهید بهشتی.

** پژوهشگر بنیاد دائرة المعارف اسلامی و دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه تهران.

[١]. رسائل الشریف المرتضی، ج١، ص١٧و ٣٠٩.