علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٥ - شناخت خصوصیات مخاطبان معصومان و تأثیر آن در فهم حدیث
حدیثی حدیث أبی و حدیث أبی حدیث جدّی و حدیث جدّی حدیث الحسین و حدیث الحسین حدیث الحسن و حدیث الحسن حدیث أمیرالمؤمنین: و حدیث أمیرالمؤمنین حدیث رسول الله٦ و حدیث رسول الله قول الله عزّوجلّ؛[١]
سخن من سخن پدرم، و سخن پدرم سخن جدّ من است. و سخن جدم سخن امام حسین٧ و سخن امام حسین، سخن امام حسن٧ و سخن امام حسن، سخن امیرالمؤمنین٧ و سخن امیر المؤمنین، سخن ٦ است. و سخن پیامبر، گفتۀ خداوند عزّ وجلّ است.
٢. نمونۀ دیگر میتوان به تفاسیری اشاره نمود که امامان معصوم: در تفسیر یک آیه به برخی شیعیان خود میفرمودند. حقیقت آیات، معانی باطنی و برخی تفاسیر خاص، نمیتواند برای اهل سنّت بیان شود و بیشتر خطاب به شیعیان و حتی گاه به شیعیان خاص ائمّه: صورت میگرفته است:
عن سورة بن كلیب،[٢] عن أبی عبدالله٧ فی قول الله تبارك و تعالی Gربنّا أرنا الّذین أضلاّنا من الجنّ و الإنس نجعلهما تحت أقدامنا لیكونا من الأسفلینF.[٣] قال: یا سورة! هما و الله هما - ثلاثاً - و الله یا سورة! إنّا لخزّان علم الله فی السماء و إنّا لخزّان علم الله فی الأرض؛[٤]
سورة بن کلیب از امام صادق٧ در بارۀ آیۀ Gربنّا أرنا الّذین أضلاّنا من الجنّ و الإنس نجعلهما تحت أقدامنا لیکونا من الأسفلینF سؤال کرد؛ امام سه بار فرمود: به خدا سوگند ای سوره، این دو، همان دو تن هستند. ای سوره، به خدا سوگند ما خزانهداران علم خداوند در آسمان و زمین هستیم.
اما وقتی که یک راوی اهل سنّت در مورد تفسیر همین آیه سؤال میکند، معصوم٧ به گونهای دیگر پاسخ میدهند. به عبارت بهتر، در این موقع پاسخ معصوم٧ تفسیری سطحیتر از آیه و متناسب با ایمان و فهم مخاطب است:
عن مالك بن حصین بن عقبة الفزاری، عن أبیه، عن علی بن أبی طالب رضی الله عنه و سئل عن قول الله عزّ وجلّ Gربنّا أرنا الّذین أضلاّنا من الجنّ و الإنسF قال: ابن آدم الّذی قتل أخاه و إبلیس؛[٥]
از امام علی٧ در مورد این سخن خداوند عزّ و جلّ Gربنّا أرنا الّذین أضلاّنا من الجنّ
[١]. اصول الکافی، ج١، کتاب العقل و الجهل، ص١٣، ح ٩.
[٢]. همان، ص٢٧، ح ١٦.
[٣]. همان، کتاب فضل العلم، باب أصناف الناس، ص٤٠، ح ٧.
[٤]. شرح أصول الکافی، ج١، کتاب العقل و الجهل، ص٨٤، ح ٩.
[٥]. اصول الکافی، ج١، کتاب فضل العلم، باب روایة الکتب و الحدیث، ص٦٨، ح ١٤.