علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٨٧ - بررسی دو نظریه دربارۀ «وارثان برگزیدۀ قرآن»(با تأكید بر احادیث امامیه)
بررسی دو نظریه دربارۀ «وارثان برگزیدۀ قرآن»
(با تأكید بر احادیث امامیه)
علی راد[١]
کاظم قاضیزاده*[٢]
چکیده
وراثت قرآن و سنّتِ تبیینی و تعلیمی پیامبر٦ در قرآن شناسی، ساز وکاری عقلی و منطقی است که قرآن در آیات ٣١-٣٣ سوره فاطر آن را به عنوان لازمۀ ضرورت خاتمیتِ کتاب و نبوت تمهید کرده است. مطابق مدلول ظاهری این آیات، خدواند علم کامل، دقیق و صحیحِ شناخت قرآن را به گروه خاصی از بندگان خویش اعطا کرده و آنان را وارثان برگزیدۀ قرآن معرفی نموده است تا پس از رحلت پیامبر٦ هر کس بخواهد طریق حق و حقیقت را بپوید، از دانش قرآنی و آگاهی آنان از سنّت نبوی بهره گیرد و گام در مسیر نور نهد. در باب «وارثان برگزیدۀ قرآن» دو دیدگاه متقابل در میان مذاهب اسلامی وجود دارد. عموم مفسران اهل سنّت با استناد به استنباطهای شخصی و ظهور عموم الفاظ آیات سوره فاطر، مقصود از وارثان را عموم امت اسلامی، صحابه، تابعان و انبیای سلف و امم پیشین گفتهاند. این دیدگاه اجتهادی و فاقد مستند روایی بوده و از تکثر اجمالی در مفهوم وارثان برخوردار است. در مقابل اهل بیت: ضمن نقد و ابطال دیدگاه مخالف به اثبات انحصار و اختصاص وارثان برگزیدۀ قرآن در شان عترت نبوی پرداختهاند. دیدگاه اهل بیت: بر این نکته تأکید دارد که آگاهی از سنّتِ تبیینی و تعلیمی پیامبر٦ در قرآن شناسی _ که دستیابی به آن پیش شرط ضرروی برای فهمِ
[١] استادیار دانشگاه تهران(پردیس قم).
[٢] عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی _ واحد علوم و تحقیقات.