را انتخاب کنیم؛[١] و از میان دو یا چند تبیین منطقاً معقول، آن را که برتر می‌شماریم، بپذیریم و مدلل سازیم؛ برای مثال، در انجیل متی این تعلیم از حضرت عیسی به دست داده شده است:

با شریر مقاومت مکنید، بلکه هر که به رخساره راست تو طپانچه زند، دیگری را نیز
به سوی او بگردان و اگر کسی خواهد با تو دعوا کند و قبای تو را بگیرد، عبای خود را نیز بدو واگذار.[٢]

بیشتر این گفتار به نوعی تفسیر شده است که گویی مروج خفت و خواری و مشوق ستم‌پذیری است و بر اساس آن، کل اخلاق مسیحی تحقیر شده است؛ حال آن که، طبق اصل حمل بر صحت، از این سخن تفسیر موجه‌تری می‌توان به دست داد و طبق تفسیر جان ناس، گفت هدف این تعلیم آن است که انسان نباید در پی کینه‌توزی و انتقام برآید و بدین ترتیب، زندگی خود را تلخ و وقتش را تلف سازد.[٣] همچنین بر اساس تفسیر همفری کارپنتر، می‌توان مدعی شد که مقصود حضرت عیسی آن است که تنها تبعیت خشک و خالی از شریعت به نحوی که در تورات آمده کافی نیست، بلکه متدین حقیقی باید فراتر از احکام شریعت و مقابله به مثل برود.[٤] در این جا سه تفسیر هم‌عرض داریم که اصل حمل بر صحت ما را به سوی دومی و بیش از آن به طرف تفسیر سومی دعوت می‌کند. از قضا، مرحوم علامه محمد جواد بلاغی می‌کوشد تا این سخن را بر اساس حمل بر صحت تفسیر کند و بر آن است که مراد حضرت مسیح بی‌توجهی به احکام شریعت یا کنار نهادن قوانین نیست، بلکه باید سخن وی را به معنای تعلیمی اخلاقی و تأکید بر فضیلت عفو و بخشش دانست و آن را نزدیک به حکم قرآن در باب بخشش در مقام قصاص تفسیر کرد.[٥]

٢. پرهیز از مغالطه آدمک پوشالی

دومین الزام کاربست اصل حمل بر صحت، کنار نهادن آفتی است به نام مغالطه آدمک پوشالی.[٦] ما هنگام بررسی و نقد دیدگاه رقیب بیشتر وسوسه می‌شویم تا ضعیف‌ترین تقریر از آن
را به دست دهیم و بدین ترتیب، زمینه را برای نقد و ویران کردن آن فراهم سازیم؛ برای مثال،
به جای طرح دقیق دیدگاه مارکس و نقد عالمانه آن، کسانی کل نظریه او را به «موضوع شکم»
و عصارۀ نظریه فروید را مرتبط با «مسائل جنسی» و حاصل دیدگاه داروین را «حیوانیت داروین»

[١]. Ibid, p.٢٨٣.

[٢]. Informal Logic: A pragmatic approach, p.١٤٢.

[٣]. انجیل متی، باب ٥، آیات ٣٨-٤٢، در کتاب مقدس، ص١٠٩١.

. [٤٣] تاریخ جامع ادیان، ص٦٠١.

[٤]. عیسی، ص٨٩.

[٥]. اندیشه‌نامه علامه بلاغی، ص٢٤١.