علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٠٢ - بررسی دو نظریه دربارۀ «وارثان برگزیدۀ قرآن»(با تأكید بر احادیث امامیه)
یافتگی به عنوان دو ویژگی ضروری وراثان کتاب اشاره میکند که از میان امت تنها عترت نبوی آنها را دارا بوده و دیگر افراد امت اسلامی فاقد این ویژگیها هستند. حضرت رضا٧ در تبیین این ویژگیها با بهرهگیری از روش تفسیر قرآن با روایت، به طهارت و هدایت یافتگی به عنوان دو پیش شرط قرآنی برای داعیه داران وراثت تاکید نمود[١] و با استناد به آیات قرآن پندارۀ عالمان اهل سنّت را به چالش کشاند و تضاد ادعای آنان با قرآن را به اثبات رساند. شرط طهارت را حضرت رضا٧ در پاسخ به پرسش مأمون که عترت طاهره چه کسانی هستند، با استناد به آیه تطهیر و حدیث ثقلین پاسخ داد؛[٢] از آیه تطهیر برای اثبات طهارت اهل بیت و از حدیث ثقلین برای اثبات کارآمدی طهارت در شناخت کتاب و سنّت و تعیین مصادیق خارجی افراد عترت بهره جستهاند. از ظاهر استدلال رضوی بر میآید که طهارت شرط تک تک افراد عترت یاد شده در حدیث ثقلین است که داناترین مردمان به کتاب خداوند هستند و میان آنان و قرآن تا قیامت جدایی وجود ندارد. همچنین از پیوند آیه تطهیر و حدیث ثقلین در استدلال ایشان به دست میآید که طهارت شرط وراثت کتاب و سنّت نبوی است و بدون آن امکان توارث منتفی است و درفرد طهارت نایافته امکان خطا و لغزش وجود در فهم وجود دارد و خود نیازمند هدایت است؛ عقلاً سزامند نیست که چنین کسی، وارث مقام مهم و حساسی چون وراثت کتاب و سنّت باشد.
حضرت رضا٧ در ادامه، ضمن تذکر عالمان اهل سنّت به دست شستن از تقلید، تعصب و تأکید بر قرآن محوری در اندیشهها،[٣] با بهرهگیری از آیات «وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً وَ إِبْراهِیمَ وَ جَعَلْنا فِی ذُرِّیتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَ الْکِتابَ فَمِنْهُمْ مُهْتَدٍ وَ کَثِیرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ» و «یا نُوحُ ... إِنَّهُ عَمَلٌ غَیرُ صالِحٍ فَلا تَسْئَلْنِ ما لَیسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّی أَعِظُکَ أَنْ تَکُونَ مِنَ الْجاهِلِینَ» به پیش شرط هدایت یافتگی وارثان اشاره میکند و از مجموع آن دو نتیجه میگیرد که نبوت و وراثت کتاب مخصوص اهل
[١]. معانی الأخبار، ح٣، ص١٠٥.
[٢]. تفسیر أبی حمزة الثمالی، ص٢٧٧ - ٢٧٨.
[٣]. الأمالی، ص٦١٧.