بر خلاف نظر برخی که ورود این حدیث را از الطبقات الصوفیة، تألیف خواجه عبدا ...انصاری (م٤٨١ق)، نوشته ٤٦١ هجری می‌دانند،[١] تحقیق بیشتر حکایت از آن دارد که ورود این حدیث به اوایل قرن چهارم می‌رسد. قدیمی‌ترین کتاب در بردارنده حدیث _ که به دست ما رسیده است _ کتاب رسائل اخوان الصفاست که از دیدگاه محققان و مصححان کتاب، تألیف آن قرن چهارم است.[٢] برخی تألیف آن را در ٣٥٠هجری می‌دانند.[٣] در متن عبارت این کتاب _ که پیش از این بازگو شد و ضمن نقل‌های مختلف متن حدیث گذشت _ چنین می‌گوید: «حکی فی بعض الاخبار ...».[٤] از این رو، معلوم می‌شود که حدیث از منبع دیگری اخذ شده است و برساخته مؤلفان این رسائل نیست.

از طرف دیگر، خالی بودن منابعی همچون قوت القلب ابوطالب مکی و احیاء العلوم غزالی
و دیگر عرفای آن سده از نقل روایت، این گمان را تقویت می‌کند که صدور آن نباید به قبل از
قرن چهارم مربوط باشد؛ چرا که در این صورت باید در برخی از این منابع، اثری از حدیث
یافت می‌گردید.

افزون بر این، رساله منسوب به بوعلی سینا (م٤٢٨ق)، با عنوان رساله در حقیقت و کیفیت سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات بر جای مانده است که متن حدیث را آورده است:

پس موجب ایجاد موجودات ظهور اوّل حق است؛ چنانکه اشارت آمد: «کنت کنزاً مخفیّاً و اردت ان اعرف (فخلقت الخلق لکی اعرف)».[٥]

و این نکته خود قرینه دیگری بر صدور حدیث قبل از کتاب طبقات الصوفیة است.

اوج نشر و گسترش این حدیث را می‌توان به دوره محی الدین عربی (م٦٣٨ق) مربوط دانست. وی که پایه گذار عرفان نظری به شمار می‌رود، روایت را در اکثر کتاب‌های خود، مانند الفتوحات، [٦]

[١]. بدین منظور نرم افزارهایی همچون جامع الاحادیث نور، معجم فقهی و کتابخانه اهل بیت: در جستجوی واژگان حدیث مورد استفاده قرار گرفت.

. [٧٤٣] بحارالانوار، ج٨٤، ص١٩٩.

. [٧٤٤] همان، ج٨٤، ص٢٤٥.

[٢]. همان، ج١، ص٦٣٤.

[٣]. همان، ج٩، ص١٩٣.

[٤]. همان، ج١، ص١٣٦.