در تکثر طرق روایات تفسیری آیۀ وراثت تأیید کرده است.[١] شمارگان روایات تفسیری آیه مذکور در دوره سید بن طاووس تا حدی بوده است که وی به کثرت آنها تصریح کرده و بعد از گزارش روایات قابل توجهی از آنها، به معرفی برخی از مصادر آنها نیز پرداخته است.[٢] علامه طباطبایی نیز در بیان فراوانی روایات شیعه از اهل بیت با تعبیر «کثیرة جداً[٣]» و در بیان شیوع آنها از عبارت «و هو المأثور عن الصادقین علیهما السلام فی روایات کثیرة مستفیضة[٤]» بهره جسته است. امتداد سیر تاریخی نقل این روایات از سوی بیشترینه معصومان و بازتاب آنها در اکثر جوامع حدیثی شیعه، نشانه شهرت روایی و تلقی صحت صدور این روایات از سوی قدمای امامیه بوده است. بررسی محتوایی روایات نیز نشان می‌دهد که همگی آنها وحدت معنایی با یکدیگر دارند و هیچ گونه اختلافی در مفاد و محتوا با یکدیگر ندارند.

بخشی از روایات تفسیری به نقد و ابطال انگارۀ عمومیت وارثان برگزیده قرآن اختصاص یافته است. از دقت در مجموع روایات اهل بیت: انگاره عمومیت وارثان برگزیده قرآن دچار اشکالات ذیل است:

عدم تناسب با بخش پایانی آیۀ وراثت

اهل بیت با استشهاد به تناسب آیات سی و یک تا سی و سه سوره فاطر، انگارۀ عمومیت وارثان برگزیدۀ قرآن را مردود دانسته‌اند. آیات مذکور، وارثان برگزیده خود را اهل بهشت اعلام می‌کند و در حقیقت یکی از آثار وراثت قرآن را وعده قطعی به بهشتی شدن وارثان بیان می‌دارد. مطابق روایات و آرای مفسران، این گروه بدون هیچ بازخواستی وارد بهشت خواهند شد. بخش پایانی آیۀ وراثت «جَنَّاتُ عَدْنٍ یدْخُلُونَها یحَلَّوْنَ فیها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فیها حَریرٌ؛ [در] بهشت‌های همیشگی [که‌] به آنها درخواهند آمد. در آنجا با دستبندهایی از زر و مروارید زیور یابند و در آنجا جامه‌شان پَرنیان خواهد بود»، به این نکته اشاره دارد. بهشتی شدن وارثان، معلول دو عامل عدم ظلم و پیشتازی در خیرات است که شایستگی برگزیدگی وراثت کتاب را برای آنان فراهم کرده است که در آیۀ قبلی به آ ندو اشاره شده است؛ عموم افراد امت اسلامی فاقد دو شرط عدم ظلم و پیشتازی در خیرات هستند. از این رو تضمین قطعی برای بهشتی شدن همه آنان وجود ندارد. البته این سخن به معنای جهنمی شدن آنها نیست و ممکن است بعد از درنگی کوتاه یا طولانی در جهنم یا در اثر شفاعت و لطف الهی وارد بهشت بشوند. روشن است که این گونه

[١]. الاعتقادات فی دین الإمامیة، ص١١٢.

[٢]. الأصول الستة عشر، الثانیة، ص٣٠.

[٣]. تفسیر العیاشی، ج١، ص٧٠، ج٢، ص٢٦٤؛ تفسیر القمی، ج٢، ص٢٠٩؛ تفسیر فرات الکوفی، ص١٤٥، ص٣٤٧- ٣٥٠.

[٤]. تفسیر نور الثقلین، ج٤، ص٣٦١- ٣٦٥.